banner107
banner82
banner147

OZAN HASAN PARALI’NIN YENİ KİTABI MÜRÜRE’MANİLER ÇIKTI

banner27

Yaşayan halk ozanlarımızdan Hasan Paralı’nın hafta sonu tanıtımını yaptığı yeni eseri “Münüre’ Maniler” okuyucuyla buluştu. 2012 yılında “Mani Pınarı” adlı kitabıyla ilk defa okuyucusuyla buluşan ozan 6 yıl aradan sonra hayat arkadaşı Merhume Münüre Hanıma ithaf ettiği kitabı 176 sayfadan oluşuyor. Mani yazmak büyük bir ustalık ve yetenek ister. Ülkemizdeki yaşayan mani ustalardan birisi olan Hasan Paralı, kültürümü yaşatan “somut olmayan kültürel mirasın” koruması altında olması gereken bir değer. Tabii biz değerlerimize çok önem vermediğimiz için o da kendi eserlerini kendi yazarak yayımlamaya çalışıyor. Bu kitabı için yazar çok şanslı çünkü Kültür Dairesi’nin dernekleri yardım tüzüğü kapsamında Güsad Yayınları arasından kitap çıktı ve bu eser ayrıca Güsad’ın ilk yayını olma özelliğini de taşıyor. Emeği geçen herkese çok teşekkür ederiz ve usta ozandan daha nice eserler üretmesi dileğiyle.

OZAN HASAN PARALI’NIN YENİ KİTABI MÜRÜRE’MANİLER ÇIKTI

banner192

Münüre’me…!

Benim hayat arkadaşım Münüre’m

Her tarafa gol saldım

Seçdim da seni aldım

Gader bizi ayırdı

Şindi yalnız galdım.

Ne gelirse dilden

Eyil kopmasın belden

Gaderler çok farklıdır

Söyle ne gelir elden

Kalbimdekilerle hayat arkadaşım Merhume Münüre Hanıma sesleniyorum.

Önceleri arkadaş

Sonraları olduk yoldaş

Bizi bizden ayırdı

Kabirdeki beyaz daş

Bilmedik beyaz daşı

Ne ana ne gardaşı

Bir ömür dürer gideri

Bir hayat arkadaşı

Her hayat beyaz duru

Bir ömür geçmez guru

Hayatlar birleşmeli

Başarmalı bu zoru

Şeytan sizi itmesin

Aşklar boşa gitmesin

İki ömür bitmeden

O sevgi hiç bitmesin

Hasan Paralı’nın Yazdığı Türküler

ARABİYE

Deŋizin kenarında

Gaybettim biçaçığmı

Çok gücüksüŋ a yavrım

Doldurmaŋ gucacığmı

                                   Atla da gel yanıma

                                   Dolanda gir goluma/goynuma

                                   Çok üşüdüm a canım

                                   Sokulacam goynuŋa

Çemberciği oyalı

Potinneri boyalı

Benim iki gözümün

Yüreciği yaralı

Atla da gel yanıma

                                   Dolan da gir goluma/goynuma

                                   Çok üşüdüm a canım

                                   Sokulacam goynuŋa

Sepedi doldu daşdı

İşi başından aşdı

Bana geleceg deyi

Dağı daşı dolaşdı

Atlada gel yanıma

                                    Dolanda gir goluma/goynuma

                                   Çok üşüdüm a canım

                                   Sokulacam goynuŋa

Sağlanamadı nisap

Dudmadı hiçbir hisap

İkimizin sevdası

Yazılacak bir kitap

Atlada gel yanıma

                                   Dolanda gir goluma/goynuma

                                   Çok üşüdüm a canım

                                   Sokulacam goynuŋa

Kaynak kişi: Hasan Paralı

Doğum tarihi ve yeri: 17.7 1944 Baf Yakacık(Mağunda) doğumlu

Derleme tarihi: 30.1.2011

Derleme yeri:Güneşköy

Mesleği:Ziraatçı

Yorum-inceleme-değerlendirme

            dört dizeli dört bentten ve dört dizeli dört nakarattan oluşan türkünün kafiye örgüsü,

------------------a

------------------b

------------------c

------------------b

                                   -----------d (Nakarat)

                                   -----------d

                                   -----------e

                                   -----------d

------------------f

------------------f

------------------g

------------------f

                                   -----------d (Nakarat)

                                   -----------d

                                   -----------e

                                   -----------d

------------------h

------------------h

------------------i

------------------h

                                   -----------d (Nakarat)

                                   -----------d

                                   -----------e

                                   -----------d

------------------k

------------------k

------------------l

------------------k

                                   -----------d (Nakarat)

                                   -----------d

                                   -----------e

                                   -----------d

                                  

tarzında düzenlenmiştir;dizeler ve nakarat 7’li  hece ile oluşturulmuştur.

            Bu türkü Baf yöresine ait bir aşk türküsüdür. Kıbrıs’ta “Arabiye” adındaki parçalar daha ziyade çalınıp oynanan eğlencelerdir. Bu arada oynayanların oyuna ara verip karşılıklı maniler söyledikleri görülmekteydi. Arabiye oyunları genellikle karşılıklı iki kişinin oynadığı oyunlardı. Bu havalar Adada Arapların etkisiyle yayılmıştır. Bilindiği üzere Araplar 7. yüzyıldan bu yana Adaya çeşitli seferler düzenlemiş bulunmaktaydılar. Lâtinler döneminde Adanın Girne Dağları üzerindeki muhkem kaleler Arapların akınlarını önlemek amacıyla yaptırılmışlardır. Bunlar St.Hilarion, Kantara ve Bufavento kaleleridir.

            Günümüzde Larnaka kentinde yer alan ünlü Hala Sultan Tekkesi’ndeki “Humeysa” isimli, kutsal yatır da bu akınlardan birinde o mevkide şehit olan Efendimizin süt teyzesinden başka birisi değildir. Osmanlılar Adaya egemen olduktan sonra bu tür akınlar yer almamıştır. Ancak günümüzde Güney Kıbrıs’taki Larnaka kentinin bir zamanlar Konsoloslukların yer aldığı dönemlerde Apapların Kıbrısla ilgilerinin yeniden canlandığına tanık olunur. Hatta Larnaka kentinde Türklerle izdivaç yapan ve zamanla Türkleşen Arapların mevcudiyeti de inkâr edilemez. Tüm bu nedenlerden ötürü bir tür göbek havası olan Arabiyenin yerleşmesi ve çalınıp oynanması olayı görülür.

            “deŋiz,gücüksüŋ, doldurmaŋ, goynuŋa” gibi sözcüklerde nazal ŋ sesleri yer almaktadır.

            “gaybettim, gücüksüŋ, gucağıma, goluma, goynuma, goynuŋa, geleceg” gibi sözcüklerdeki sözcük başlarında ve sonunda yer alan “k” sert sessizlerinin yumuşadığı görülür.

            “sepedi,daşdı,aşdı,daşı,dolaşdı,dudmadı” sözcüklerinde başta,ortada ve sonda olmak üzere t/d değişimi görülür.  Ayrıca birinci kıtada “yavrum” sözcüğünün “yavrım” biçiminde söylendiği, yuvarlak “u”sesinin “ı”ya dönüştüğü görülmektedir.

ALBA ALBA ALBA

Serildiler yattılar da

Savurdular/galdırdılar attılar

Üç guruş atmış para (da)

Seni baŋa sattılar

                                   Alba alba alba

                                   Altın gerdannık Alba

                                   Yakında düğün vardır (da)

                                   Dakınacam ben onda

Bir garışlık boyuŋ var (da)

Çeşit türlü huyun var

Hiç birşey agnamazlar (da)

Ne biçim bir soyuŋ var

Alba alba alba

                                   Altın gerdanık Alba

                                   Yakında düğün vardır (da)

                                   Dakınacam ben onda

Duvarda sarı böcek (da)

Bu şans bize gülecek

Yarim yolda gelecek (da)

Bir öpücük verecek

Alba alba alba

                                   Altın gerdanık Alba

                                   Yakında düğün vardır (da)

                                   Dakınacam ben onda

Kaynak kişi: Hasan Paralı

Doğum tarihi ve yeri: 17.7 1944 Baf, Yakacık(Mağunda) doğumlu

Derleme tarihi: 30.1.2011

Derleme yeri:Güneşköy

Mesleği:Ziraatçı

Yorum-inceleme-değerlendirme

            Üç dizeli dört bentten ve dört dizeli üç nakarattan oluşan türkünün kafiye örgüsü,

------------------a

------------------a

------------------b

------------------a

                                   -----------c (Nakarat)

                                   -----------c

                                   -----------d

                                   -----------c

------------------e

------------------e

------------------f

------------------e

                                   -----------c(Nakarat)

                                   -----------c

                                   -----------d

                                   -----------c

------------------g

------------------g

------------------g

------------------g

                                   -----------c (Nakarat)

                                   -----------c

                                   -----------d

                                   -----------c

tarzında düzenlenmiştir;dizeler ve nakarat 7’li  hece ile oluşturulmuştur.

            Bu türkü Baf yöresine ait bir sevda türküsüdür. Türkünün birinci kıtasında oğlanın yavuklusunu “üç kuruş ve atmış paraya” satın aldığı söylenmektedir .durum böyle olunca da bunun başlık parası olabileceği sonucu çıkmaktadır. 

            Kıbrıs ağzının öteki bölgelerinde sıkça görülen sert sessizlerin yumuşama olaylarına bu türküde rastlanmamaktadır. Özellikle Baf ve Limasol yörelerindeki pekçok köyde bu sert sessizlerin korunmasına tanık olunur.

            Bu türküde yer alan “Alba” deyişinin “Al bana”nın ses düşmeleri sonucunda bu hale dönüştüğü bir gerçektir. Al bana>al bağa>al bä.

            “baŋa,boyuŋ,soyuŋ” sözcüklerinde nazal ŋ sesleri yer almaktadır.

            “galdırdılar,guruş,garışlık”sözcüklerinde “k” sessizlerinin yumuşadığına tanık olunur.

            “gerdannık” sözcüğünde ise –lık ekinin “nık”biçimine dönüştüğü açıktır. Burada bir gerileyici benzeşme söz konusudur.

            “dakınacam” sözcüğünde de ses yutulması olayı gözlemlenir.

            “anlamazlar” yerine “ağnamazlar” bu sözcüklerde de kimi seslerin değişikliğe uğradığı görülür.

                                   GİDMEM ANAM GİDMEM

Gidmem anam gidmem

Yollar uzakdır

Bu bize gurulmuş (anam)

Böyük tuzakdır

                                   Gidmem anam gidmem         

                                   Ben yol bilemem

                                   Hasda olsam anacığım

                                   Saŋa gelemem

Ana benim bunda

Abam gardaşım

Evlenecek yaşa (anacığım)

Gelmedi yaşım

                                   Gidmem anam gidmem         

                                   Budur huyumuz

                                   Uzakda yaşamaz anam

                                   Bizim soyumuz

Ben napayım anam

Yaban gocayı

Var söndürme anacığım

Bizim ocağı

                                   Ben bundayım anam

                                   Bunda galacam

                                   Sevdiğim buralı anam

                                   Onu alacam

Kaynak kişi: Hasan Paralı

Doğum tarihi ve yeri: 17.7 1944 Baf, Yakacık(Mağunda) doğumlu

Derleme tarihi: 30.1.2011

Derleme yeri:Güneşköy

Mesleği:Ziraatçı

Yorum-inceleme-değerlendirme

            Üç dizeli dört bentten ve dört dizeli üç nakarattan oluşan türkünün kafiye örgüsü,

------------------a

------------------b

------------------c

------------------b

                                   -----------d (Nakarat)

                                   -----------e

                                   -----------d

                                   -----------e

------------------f

------------------g

------------------h

------------------g

                                   -----------i(Nakarat)

                                   -----------j

                                   -----------k

                                   -----------j

------------------l

------------------k

------------------m

------------------k

                                   -----------n (Nakarat)

                                    -----------o

                                   -----------ö

                                   -----------o

tarzında düzenlenmiştir;dizeler 5’li ve 6’li  nakaratlar 5’li 6’li ve 7’li  hece ile oluşturulmuştur.

            Türkü  Baf yöresine ait bir türküdür. Bu türkü anasına karşı bir tür başkaldırı türküsüdür.

            Anonim olan bu türküde kızın anasına karşı çıkarak gurbete gitmek istemeyişi dile getirilmektedir. Ayrıca son dörtlükteki dizelerde görülebileceği gibi kızın sevgilisi yine kendi köyünde bulunmaktadır. Bu nedenlerden ötürü de anasının onu evererek uzağa göndermesine karşı direndiği görülür.  

            Türküde nazal ŋ harfine örnek olan sadece “saŋ” sözcüğüdür.

            “gidmem, gurulmuş, böyük, hasda, uzakda, gardaşım, gocayı, galacam” sözcüklerinde de “t” ve “k” sesszilerinin yumuşadığı açıktır.

HADE YARİM GİDELİM AŞA

Kapusu mavi boya

Yoğurda çaldım maya

Ben o yari özledim

Bakayım doya doya

                                   Hade yarim gidelim aşa

                                   Galalım biz baş başa

Gave işdim güyümden

Oynar gelir düyünden

Ben yarimi tanırım

O incecik belinden

Hade yarim gidelim aşa

                                   Galalım biz baş başa

Düyün çalar oynanır

Pençeresi boyanır

Ben yolundan gecerkan

O yar sezer uyanır

Hade yarim gidelim aşa

                                   Galalım biz baş başa

Gız oynar çifde telli

Bükülür ince beli

Dudagları bal gibi

Yanaglar çifde benli

Hade yarim gidelim aşa

                                   Galalım biz baş başa

Kaynak kişi: Hasan Paralı

Doğum tarihi ve yeri: 17.7 1944 Baf, Yakacık(Mağunda) doğumlu

Derleme tarihi: 30.1.2011

Derleme yeri:Güneşköy

Mesleği:Ziraatçı

Yorum-inceleme-değerlendirme

            Dört dizeli dört bentten ve iki dizeli dört nakarattan oluşan türkünün kafiye örgüsü,

------------------a

------------------a

------------------b

------------------a

                                   -----------c (Nakarat)

                                   -----------c

------------------d

------------------d

------------------e

------------------d

                                   -----------c(Nakarat)

                                   -----------c

                       

------------------f

------------------f

------------------k

------------------f

                                   -----------c (Nakarat)

                                   -----------c

------------------h

------------------h

------------------i

------------------h

                       

tarzında düzenlenmiştir;dizeler ve nakarat 7’li  hece ile oluşturulmuştur.

            Baf yöresine ait bu türkü bir aşk türküsüdür. Sevgilinin güle oynaya düğünden döndüğü anlaşılmaktadır. Sevgili ince belli,bal dudaklı ve yanakları benli bir güzeldir. Bu türküde Kıbrıs Türk düğünlerinin sazlı-sözlü olduğu da dizelerden anlaşılmaktadır.

            Türkünün nakaratında yer alan “aşa” sözcüğü “aşağıya sözcüğünün zamanla ses kayıbına uğramasıyla oluştuğu aşikârdır.

            “Kapusu” sözcüğündeki “ı” seslisinin de yuvarlaklaşarak “u” sesine dönüştüğü görülür.

            Nakaratlarda yer alan “hade” sözcüğünün “haydi” den kısalarak bu şekle girdiği açıktır. Bu sözcükteki “y” sesi düşerek “i” vokali de “e dönüşür.

            İkinci dörtlükteki “Gave” sözcüğündeki “k” sesinin “g”ye dönüştüğü ve “h” sesinin de düştüğü gözlemlenir. Sözcüğün aslı “Kahve” sözcüğüdür.

            Türküde k/g değişimine dair örnekler söyledir: “Galalım, gız, dudagları, yanaglar”

            Ayrıca “çifde” sözcüğünde de t/d olayı belirgindir.

            “Düğün” sözcüğündeki yumuşak “ğ”harfinin daha da yumuşayarak “y” biçiminde telâffuz edildiği açıktır. Ayrıca “Geçerken” biçimindeki sözcükteki “-ken” ekinin Kıbrıs ağzında kurala aykırı olarak “-kan” biçiminde kullanıldığı görülür.

GÖR DA SÖYLEME

Yamur yağar ıslanır

Evde galır usanır

Aylar oldu beglerim

Belki anam usanır

                                   Gör gör gör gör

                                   Gör da söyleme (canım)

                                   Gör da söyleme

                                   Duy duy duy duy

                                   Duy da diyneme (canım)

                                   Duy da diyneme

Yamur yağar sel akar

Hanaydan baŋa bakar

Ben aşadan geçerkan

Yokardan mektup atar

Duy duy duy duy

                                   Duy da diyneme (canım)

Duy da diyneme

Gör gör gör gör

                                   Gör da söyleme (canım)

                                   Gör da söyleme

Yamur yağar damlara

Ben varacam onlara

Geşdiğim yol üsdüne

Yazı yazar gumlara

Gör gör gör gör

                                   Gör da söyleme (canım)

                                   Gör da söyleme

                                   Duy duy duy duy

                                   Duy da diyneme (canım)

                                   Duy da diyneme

Kaynak kişi: Hasan Paralı

Doğum tarihi ve yeri: 17.7 1944 Baf, Yakacık(Mağunda) doğumlu

Derleme tarihi: 30.1.2011

Derleme yeri:Güneşköy

Mesleği:Ziraatçı

Yorum-inceleme-değerlendirme

            Dört dizeli üç bentten ve altı dizeli üç nakarattan oluşan türkünün kafiye örgüsü,

------------------a

------------------a

------------------b

------------------a

                                   -----------c (Nakarat)

                                   -----------d

-----------d

-----------e

-----------d

-----------d

------------------f

------------------f

------------------i

------------------f

                                   -----------j (Nakarat)

                                   -----------j

-----------j

-----------k

-----------j

-----------j

                       

------------------l

------------------l

------------------m

------------------l

                                   -----------c (Nakarat)

                                   -----------d

-----------d

-----------e

-----------d

-----------d                  

tarzında düzenlenmiştir;dizeler ve nakarat 7’li  hece ile oluşturulmuştur.

            Bu türkü de bir sevda türküsüdür. Dörtlüklerin ilk dizelerinde “yağmur”sözcüğünün tekrarlandığı ve adeta türkünün ana motifini oluşturduğu görülür. Dizlerdeki sözcüklerde yer alan ifadelere bakılacak olursa eski bereketli yılların günlerce süren yağmurları belirtilir gibidir.

            Sevgililerin mektuplaştığı da dizeler arasında öne çıkan özelliklerdendir. Son dörtlükte de izcilerin yön bulurken kullandıkları taktikleri andıran yöntemler ilgi çekicidir.

            Türkünün başlığında ve nakaratlarda yer alan “Gör da söyleme” biçiminde geçen ifade de yer alan “da” edatı Türkiye Türkçesindeki “de” edatından başka bir şey değişdir. Yani sözcükteki “e” ince seslisi “a”ya dönüşmüştür.

            Türküde geçen “yamur” sözcüğünde de “ğ” sesinin düştüğü aşikârdır.

            Sert sessizlerin yumuşaması olayına da bu türküde şöyle rastlıyoruz: “galır, beglerim, geşdiğim, gumlara”. Bunların tümünde “k” sesleri “g” ye dönüşmüştür.

            Türküde ayrıca baŋa sözcüğünde nazal ŋ sesi var.

            “aşadan”, “yokardan” sözcüklerinde ses yutulmaları mevcuttur. Ayrıca “yokardan” sözcüğünün ilk hecesinde “u” vokali yerine “o”nun kullanıldığı görülür. Yine ayni türkünün nakarat bölümünde “dinleme” yerine “diyneme” türünden bir ses değişikliği bahis konusudur.

            Son kıtada “varacağım” sözcüğünün de ses düşmesi sonucunda “varacam” şeklinde verildiği görülmektedir..

            Bu türküde de yine Kıbrıslılara ait “hanay” sözcüğü de yer almaktadır. “Hanay” ikinci katı da olan ev anlamındadır. 

Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.