banner107
banner82

1959 GARANTİ VE İTTİFAK ANLAŞMALARI İPTAL EDİLEMEZ


Metin FAHRİOĞLU

Metin FAHRİOĞLU

Okunma 21 Şubat 2015, 16:29

11 Şubat 1959 Zürih ve 19 Şubat 1959 tarihli Londra  Anlaşmaları esas alınarak hazırlanan Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası , Garanti ve İttifak Anlaşmalarının ardından  15-16 Ağustos  1960 gecesi Lefkoşada Kıbrıs Cumhuriyeti Anlaşmaları imzalandı.

Bu anlaşmalarla Nüfus olarak çoğunluk olan ama egemen unsur olmayan ,  eşit kurucu unsur olan Kıbrıs Rum toplumu ile nüfus olarak az ama azınlık olmayan eşit kurucu unsur Kıbrıs Türk toplumu  arasında  varılan mutabakat ile Kıbrıs Cumhuriyeti oluşturulmuştur.

Bu  birbirinden farklı iki egemen ana unsur , “Koloni Sistemi”nden bağımsızlığa geçişte dünyada benzeri olmayan bir ortak Cumhuriyet kurmuşlardır. 1960da Kıbrıs Cumhuriyeti kuruluşundan 1 ay sonra BM örgütüne  üyelik için başvurmasının ardından     üye olurken  Nisan 1961de de İngiliz Milletler Topluluğuna (Commonwealth) kabul ediliyordu.

Kıbrıs Cumhuriyeti içerisinde nüfus olarak çoğunlukta bulunan Rumların , nüfus olarak azınlıkta bulunan Kıbrıs Türklerinin  devlet mekanizmasından uzaklaştırmaması için Garanti ve İttifak Sistemi kurulmuştur.

Garanti ve İttifak sisteminin  Kıbrıs Cumhuriyeti içerisinde önemli bir yeri vardır.Garanti ve İttifak Anlaşmaları  , Kıbrıs Cumhuriyeti için BM Anlaşmasının  73. Maddesinin  (b) fıkrasına göre belirlenmiş olup Kıbrıs  Cumhuriyetinin   temelini oluşturmaktadır.

21 Aralık 1963 Kanlı –Noel saldırılarının yaşandığı günlerde garantör devlet olarak Türkiyenin , diğer garantör devletlerle yapmış olduğu görüşmelerin sonuçsuz kalması üzerine Garanti ve İttifak Anlaşmalarının 3. Maddesine uygun olarak Türk Hava Kuvvetlerine bağlı savaş uçakları Lefkoşa üzerinde  ihtar uçuşu yapmıştı.

Konunun  BM Güvenlik Konseyine  taşınması üzerine 18 Şubat 1964de başlayarak 4 Marta kadar devam eden birleşiminde BM Güvenlik Konseyi almış olduğu 186 sayılı kararıyla Kıbrıs Hükümetinden  şiddet ve kan dökülmesini  önleyecek tedbirler alınması istenirken, Türkiyeye yönelik olarak kararın I. maddesinde “uluslar arası barışı tehlikeye sokacak herhangi bir harekatın yapılmaması isteniyordu”.

Rumlar , Garanti ve İttifak Anlaşmalarını BM Güvenlik Konseyine taşırken bu anlaşmaların iptalini de istiyordu.Konu ile ilgili yapılan görüşmelerde :

19 Şubat 1964 tarih ve 1096 sayılı Güvenlik Konseyi toplantı tutanaklarının 74 numaralı paragrafında  ABD Büyükelçisi Stevenson;  Garanti ve İttifak anlaşmalarının  BM anlaşmalarının ilgili maddelerine  aykırı olmadığını ve hatta Garanti ve İttifak Anlaşmalarının  Kıbrıs Cumhuriyetini oluşturan anlaşmaların parçası , ayrılmaz bir kısmı olduğunu ve anlaşmanın veya herhangi bir anlaşmanın gözden geçirilmesi veya iptal edilmesinin ancak  imzacı tüm tarafların ortak onayı ile olabileceğini belirtmiş ve imzacı tüm tarafların dışında anlaşmada herhangi bir değişiklik konusunda BM Güvenlik Konseyinin dahi yetkisiz olduğunu dile getirmiştir.Kaynak: Mehmet Şükrü Gürel, Güney Kıbrıs Temsilciler Meclisi Kararı, 3 Mart 2010, Uluslararası İlişkiler ve stratejik Analizler Merkezi )

ABD Büyükelçisi Stevensonun;  Garanti ve ittifak anlaşmalarının  BM Anlaşmalarının iptali için imzacı tüm tarafların ortak onayı olarak belirttiği taraflar , İngiltere, Yunanistan, Türkiye , Kıbrıs Türk ve Rum Toplumlarıdır.

Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasasının 181. Maddesinde İngiltere, Yunanistan ve Türkiyenin Garanti ve Askeri İttifak Anlaşmasının Anayasa hükmüne haiz olduğunu , 182. Maddenin 1. Fıkrasında  Garanti ve İttifak Anlaşmasında yer aldığı maddelerinin Kıbrıs Cumhuriyeti  Anayasasının temel maddeleri olduğu ve hiçbir surette gerek değiştirme , gerek ilave veya gerekse kaldırma suretiyle tadil edilemeyeceğini belirtmektedir.

Rum liderliğinin  3 Temmuz 1990da ABne üyelik müracaatının tek nedeni vardı. O da Garanti Anlaşmalarından ve özellikle Türkiyenin garantörlüğünden kurtulmaktı !..

Rum-Yunan  ikilisi , “Garantörlük hakları geçmişte kalmıştır. AB üyesi olan bir ülkenin garantörü , AB üyesi olmayan bir ülke olamaz” diyerek Türkiyenin garantörlük hakkının kaldırılmasını istemektedir. Rum-Yunan ikilisi Türk askerinin Kıbrıstan çıkışı sağlamak adına garantörlük sistemi kaldırılmak istenirken İngiltere ve Yunanistan buna yeşil ışık yakmaktadırlar.

 19 Şubat 2010 tarihinde Güney Kıbrıs Rum Temsilciler Meclisinde , “Avrupa Birliğine üye bir devlet olan Kıbrıs Cumhuriyetinde garantiler ve garantörler düşünülemez” kararı alınmıştır.

50 yıl önce de 19 Şubat 1964de  ‘sözde Kıbrıs Cumhuriyeti , Garanti ve İttifak anlaşmalarının iptal edilmesi için  BM Güvenlik Konseyinde  ilk teşebbüsünde bulunmuştur.

Sonuç olarak : Garanti ve ittifak Antlaşmaları BM anlaşmasının ilgili maddesine aykırı değildir. Garanti ve İttifak Anlaşmaları   Kıbrıs Cumhuriyetini oluşturan  anlaşmaların bir parçası ve ayrılmaz bir kısmıdır.

 

Garanti Anlaşmasının gözden geçirilmesi , değiştirilmesi veya iptal edilmesi ancak imza eden tüm tarafların onayı ile olabilir.Konu Garanti ve İttifak anlaşmalarındaki herhangi bir değişiklik konusunda BM Güvenlik Konseyi   dahi yetkili değildir…..

Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.