Orta Doğu’da aylardır süren gerginlik, ABD ve İsrail'in saldırılarında İran’ın dini lideri Hamaney’in hayatını kaybetmesiyle açık bir savaşa dönüştü. Çok sayıda sivil insanın yaşamını yitirdiği savaşın bir başka endişe veren boyutu ise ekonomi alanında görülmekte. Tahran yönetimi, Basra Körfezi’nin çıkış kapısı olan Hürmüz Boğazı’nı kapatma tehdidinde bulundu.
Küresel tedarik zincirini derinden etkileyebilecek bu senaryo, dünyadaki petrol akışının yaklaşık yüzde 25’inin durmasına neden olabilir. Her gün yaklaşık 20 milyon varil petrolün geçtiği bu rotanın bir gün bile kapanması, dünya ekonomisi için adeta "şah damarının kesilmesi" anlamına geliyor. Uzmanlar, olası bir blokaj durumunda petrol fiyatlarının birkaç gün içinde 120-150 dolar bandına fırlayabileceği konusunda hemfikir.
Petrol fiyatlarındaki bu tırmanışa karşı ABD Başkanı Donald Trump’tan petrol üreten ülkelere "Sondajı artırın" talimatı gelse de, uzmanlar bunun kısa vadede yarayı sarmayacağını düşünüyor. ABD kendi üretimini artırsa bile, Hürmüz’den geçecek olan devasa miktarın yerini doldurmak imkansıza yakın. Üstelik Suudi Arabistan ve BAE gibi ülkelerin alternatif boru hatları, toplam ihtiyacın çok az bir kısmını karşılayabiliyor.
Öte yandan, bu durum İran için de büyük bir kumar. Boğazın kapanması demek, İran’ın en büyük destekçisi olan Çin’in de enerji kaynaklarının kesilmesi demek. Bu durum, Tahran’ın kendi müttefikleriyle karşı karşıya gelmesine neden olabilir. Ancak İran’ın büyük gemiler yerine; hızlı tekneler, mayınlar ve insansız hava araçlarıyla trafiği felç etme yeteneği, askeri otoriteleri şimdiden alarma geçirmiş durumda.
Yaşananların ardından gözler bugün açılacak piyasalara çevrilirken, akaryakıt fiyatlarında yaşanacak sert yükselişler salı ya da çarşamba günü pompaya yansıyabilir. Sektör temsilcileri, brent petrol fiyatlarında yaşanması beklenen yükselişin ardından ilk aşamada brent petrolün 5 ila 7 dolar arasında yükselmesine kesin gözüyle bakıyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NIN EKONOMİK ÖNEMİ
Basra Körfezi'nin ağzında yer alan dar su yolu Hürmüz Boğazı, Orta Doğu'daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretimini Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına bağlıyor.
Dünyadaki günlük petrol tüketiminin yüzde 20'sinin (yaklaşık 20 milyon varil) geçtiği bu stratejik geçit, özellikle Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, Kuveyt ve İran'ın önemli miktarda petrolünü ve Katar'ın tüm sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatını, uluslararası pazarlara ulaştırıyor.
Buradaki sevkiyatın önemli bölümü Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya ülkelerine gidiyor.