Yakın Doğu Üniversitesi Deneysel Sağlık Bilimleri Araştırma Enstitüsü (DESAM) tarafından geliştirilen “Kürsel Salgın İzleme Portalı”, küresel enfeksiyonları gerçek zamanlı izleme imkanı sunuyor. Portal üzerinden yapılan ilk analizler 2026 FIFA Dünya Kupası öncesinde Amerika kıtasında başlayan kızamık salgınını mercek altına aldı.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ/WHO), ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC) ile Pan Amerikan Sağlık Örgütü (PAHO) gibi uluslararası güvenilir kuruluşlardan elde edilen resmi verileri tek platformda toplayan sistem, salgınların seyrini gelişmiş epidemiyolojik göstergelerle analiz ediyor. Portal; Batı Nil Virüsü, Chikungunya, COVID 19, Dang Ateşi, Ebola, Hepatit A, Hepatit B, Hepatit C, Influenza A, Influenza B, HIV, Kırım Kongo Kanamalı Ateşi, Maymun Çiçeği, Kızamık, RSV, Sarı Humma, Sıtma, Hantavirüs, Kolera, Tüberkloz, Kuduz, Tifo, Difteri, Boğmaca ve Zika olmak üzere 25 farklı bulaşıcı hastalığı anlık olarak takip ediyor.
Dünyanın farklı bölgelerinde ortaya çıkabilecek salgın hastalıkları erken dönemde tespit edilmesine, risk analizlerinin yapılmasına ve sağlık otoritelerinin zamanında önlem almasına bilimsel katkı sağlayan Küresel Salgın İzleme Portalı, yalnızca KKTC ve Türkiye için değil, küresel ölçekte de önemli bir erken uyarı ve epidemiyolojik analiz platformu olarak öne çıkıyor.
Amerika Kıtasında Kızamık Salgını Devam Ediyor
11 Haziran-19 Temmuz 2026 tarihleri arasında Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve Meksika’nın ortak ev sahipliğinde gerçekleştirilen 2026 FIFA Dünya Kupası, milyonlarca kişiyi Amerika kıtasında bir araya getirdi. Dünya Kupası öncesinde bölgede devam eden kızamık salgını ise yoğun uluslararası insan hareketliliğinin hastalığı farklı coğrafyalara taşıyabileceği yönündeki endişeleri artırmıştı. Dünya Sağlık Örgütü’nün Amerika kıtasındaki bölgesel kuruluşu Pan Amerikan Sağlık Örgütü (PAHO) da organizasyon öncesinde ülkeleri kızamığa karşı aşılama ve epidemiyolojik sürveyansı güçlendirmeye çağırmıştı. Analizler, 2026 FIFA Dünya Kupası öncesinde Amerika kıtasında başlayan kızamık salgınının bölgesel etkisini sürdürdüğünü, ancak organizasyon sonrasında küresel ölçekte yeni bir salgın dalgası oluşmadığını ortaya koydu.
Portal ile yapılan analizler, salgınların yalnızca mevcut durumunu değil, yayılma potansiyelini de ortaya koyuyor. Küresel Salgın İzleme Portalı’nın son 1,5 aylık analizlerinde kızamık virüsünün Guatemala’da en yüksek orana ulaştığı tespit edildi. Analizler, 2026 FIFA Dünya Kupası’nın ev sahibi ülkeleri olan Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve Meksika’da bulaşıcılığın turnuva öncesi ile benzer bir şekilde seyrettiğini ortaya koyuyor. Bu bulgular, Dünya Kupası öncesinde Amerika kıtasında başlayan kızamık salgınının bölgede halen etkisini sürdürdüğünü gösteriyor. Dünya Kupası için kıtaya akın eden milyonlarca ziyaretçinin ülkelerine dönüşünün ardından yapılan değerlendirmelerde, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve Meksika dışındaki ülkelerin tamamında salgın riskinin bulunmadığı ve kıta dışına da bir yayılım göstermediği belirlendi.
Prof. Dr. İrfan Suat Günsel: “Güçlü sağlık altyapısını bilimsel veri ve teknolojiyle desteklemek, toplum sağlığını korumanın en önemli unsurlarından biri.”
Yakın Doğu Oluşumu Mütevelli Heyeti Başkanı Prof. Dr. İrfan Suat Günsel, salgın hastalıklarla mücadelede güçlü sağlık altyapısının doğru veri ve teknolojiyle desteklenmesinin önemine dikkat çekti. Prof. Dr. Günsel, “Hastanelerimiz, araştırma merkezlerimiz, laboratuvarlarımız ve yetişmiş insan kaynağımızla Kıbrıs’ın sağlık altyapısına önemli bir kapasite kazandırıyoruz. Bilimsel araştırma, koruyucu sağlık hizmetleri ve teknolojiyi de bu yapının ayrılmaz parçaları olarak görüyoruz. Küresel Salgın İzleme Portalı da bu yaklaşımımızın önemli bir sonucu” dedi.
Portalın halk sağlığı politikalarına katkı sağlayacak önemli bir bilimsel araç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günsel, “Salgınların seyrini zamanında analiz edebilmek; aşılama stratejilerinden koruyucu sağlık uygulamalarına kadar pek çok alanda doğru kararların alınmasına katkı sağlar. Bu kapasite, yalnızca mevcut salgınlarla mücadele etmek için değil, gelecekte ortaya çıkabilecek sağlık tehditlerine karşı hazırlıklı olmak açısından da büyük önem taşıyor” ifadelerini kullandı.
Prof. Dr. Tamer Şanlıdağ: “COVID-19, riskleri öngörmenin ve hazırlıklı olmanın önemini gösterdi.”
Yakın Doğu Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Tamer Şanlıdağ ise COVID-19 pandemisinin küresel sağlık tehditlerinin ne kadar hızlı yayılabileceğini gösterdiğini belirterek, “Bu deneyim, bilimsel araştırmanın yanı sıra veriyi doğru yorumlama, riskleri öngörme ve hazırlıklı olma kapasitesinin de ne kadar önemli olduğunu ortaya koydu” dedi.
Sağlık bilimlerini yapay zeka ve veri analitiğiyle buluşturan çalışmalara büyük önem verdiklerini ifade eden Prof. Dr. Şanlıdağ, “Küresel Salgın İzleme Portalı, üniversitemizde üretilen bilimsel birikimin teknolojiyle birleşerek toplumsal faydaya dönüşmesinin değerli bir örneği. Dünya Kupası sürecindeki kızamık salgınına ilişkin sonuçlar da bu potansiyeli ortaya koyuyor. Hedefimiz, geliştirdiğimiz çözümlerle küresel toplum sağlığının korunmasına da katkı sunmak” ifadelerini kullandı.
Doç. Dr. Cenk Serhan Özverel: “Salgınları küresel ölçekte tek platform üzerinden izlenebilir hale getirdik.”
Yakın Doğu Üniversitesi Deneysel Sağlık Bilimleri Araştırma Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Cenk Serhan Özverel de, portalın uluslararası resmi kaynaklardan elde edilen epidemiyolojik verileri tek platformda bir araya getirdiğini belirterek, “25 bulaşıcı hastalığın küresel seyrini eş zamanlı takip ediyoruz. Amacımız yalnızca mevcut tabloyu göstermek değil, epidemiyolojik göstergeler üzerinden değişimleri analiz ederek olası risklerin erken dönemde fark edilmesini sağlamak” dedi.
Dünya Kupası sürecindeki kızamık salgını analizinin portalın sunduğu imkanların ilk örneklerinden biri olduğunu belirten Doç. Dr. Özverel, “Salgın hastalıklar sınır tanımıyor. Bu nedenle küresel verilerin sürekli ve sistematik biçimde izlenmesi büyük önem taşıyor. Portalımızı, erken uyarı ve risk değerlendirmesine katkı sağlayan uluslararası bir referans platformuna dönüştürmeyi hedefliyoruz” ifadelerini kullandı.
