Havalimanı’nda 4 embriyoyla yakalanan zanlının taşıdığı tanktan çıkan “Life Parcel” ibaresi, dosyayı uluslararası IVF taşımacılığı (Embriyo transferi, tüp bebek) ağına taşıdı. İsrail bağlantılı embriyolog Aharon Peretz tarafından kurulan LifeParcel, embriyo, sperm ve yumurta gibi genetik materyalleri IVF merkezleri arasında özel kriyo tanklarla taşıdığını duyuruyor. Polis ise Havalimanı’ndaki olayda embriyoların yetkili makam izni olmadan KKTC dışına çıkarılmak istendiğini açıkladı.
Havalimanı’nda yapılan kontrolde, 24 yaşındaki Y.M.G.’nin tasarrufunda özel bir embriyo taşıma tankı bulundu. Polis beyanlarına göre tankın üzerinde “Life Parcel” ibaresi ve referans numarası vardı. Tank içindeki dört ayrı tüpte ise toplam 4 embriyo tespit edildi.
LifeParcel, sıradan bir kargo şirketi değil. Şirket, kendi sitesinde embriyo, sperm ve yumurta gibi genetik materyallerin özel kriyo tanklarla, kurye gözetiminde ve IVF merkezleri arasında taşındığını duyuruyor. Şirketin kurucusu Aharon Peretz, LifeParcel’in sitesinde “Founder, Senior Embryologist/Kurucu, Kıdemli Embriyolog” olarak tanıtılıyor. Peretz’in İsrail’de embriyoloji ve insan genetiği alanında çalıştığı bilgisi de açık kaynaklarda yer alıyor.
Polisin mahkemeye aktardığı bilgilere göre, söz konusu embriyoların KKTC dışına çıkarılması için yetkili makamdan alınmış izin yoktu. Yalnızca bu yönde yapılmış bir başvuru bulunduğu tespit edildi. Buna rağmen embriyoların özel tankla havalimanına götürülerek ülke dışına çıkarılmak istenmesi, izin mekanizmasının nasıl by-pass edilmeye çalışıldığı sorusunu gündeme getirdi.
Soruşturmanın devam ettiği, tank üzerindeki referans numarasının ise taşıma zincirinin izlenmesi açısından kritik önem taşıdığı belirtiliyor.
Soruşturmadaki en önemli başlıklardan biri embriyoların kaynağı oldu. Polis, embriyoların Lefkoşa’da faaliyet gösteren bir tüp bebek merkezinden temin edildiğini mahkemeye aktardı. Bu bilgi, olayın yalnızca bir yolcunun bavulunda yakalanan biyolojik materyal meselesi olmadığını; tüp bebek merkezi, uluslararası kurye ağı, hasta onamı, izin belgeleri ve alıcı merkez bağlantısıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.
LifeParcel’in kendi tanıtımlarında IVF merkezleriyle çalışan bir taşıma sistemi yürüttüğünü belirtmesi, Lefkoşa’daki merkez bağlantısını daha da kritik hale getiriyor. Eğer KKTC Havalimanında ele geçirilen tank şirket sisteminde kayıtlıysa, dosyanın gönderici merkezden alıcı merkeze uzanan uluslararası bir IVF lojistiği hattına dönüşmesi kaçınılmaz.
X-RAY’E GİRMEDEN TAŞIMA MODELİ
LifeParcel’in sitesinde dikkat çeken ifadelerden biri de genetik materyallerin X-ray’e maruz bırakılmadan taşındığı yönündeki beyanlar. Şirket, embriyo, sperm ve yumurta gibi hassas materyallerin özel tanklarda, belirli sıcaklık koşullarında ve özel kurye denetiminde taşındığını açıklıyor.
Bu durum, Havalimanında kontrolü daha da önemli hale getiriyor. Çünkü X-ray’e girmeden taşınması gerektiği savunulan biyolojik materyallerin hangi güvenlik ve izin protokolleriyle denetlendiği, KKTC’deki denetim kapasitesinin en kritik sorularından biri haline geldi.
Tank üzerindeki referans numarası, dosyanın uluslararası ayağının çözülmesi açısından kilit önemde. Bu numaranın LifeParcel kayıtlarında karşılığının olup olmadığı, taşıma talimatını kimin verdiği, gönderici ve alıcı IVF merkezlerinin kimler olduğu, kuryenin şirket adına mı hareket ettiği henüz açıklanmadı.
Bu nedenle LifeParcel isminin tank üzerinde yer alması, şirketin doğrudan sorumluluğunu tek başına kanıtlamıyor. Ancak İsrail bağlantılı embriyolog tarafından kurulan, embriyo taşımacılığı alanında uzmanlaşmış ve IVF merkezleriyle çalışan bir şirketin adının izinsiz embriyo çıkışı dosyasında geçmesi, soruşturmanın boyutunu büyütüyor.
Havalimanındaki olay, KKTC’de tüp bebek merkezleri, embriyo saklama ve genetik materyal transferi alanındaki denetim boşluklarını yeniden gündeme taşıdı. 4 embriyonun özel bir uluslararası kurye şirketinin adını taşıyan tank içinde, izin çıkmadan ülke dışına çıkarılmak istenmesi, “Kim denetliyor, kim izin veriyor, kim takip ediyor?” sorularını büyüttü.
YANIT BEKLEYEN SORULAR AÇIK
Embriyolar hangi Lefkoşa merkezinden alındı? Başvuruyu kim yaptı? İzin verilmeden tank nasıl havalimanına ulaştı? Referans numarası hangi taşıma kaydına ait? LifeParcel bu taşımanın tarafı mıydı? Alıcı merkez hangi ülkedeydi? Hasta onam belgeleri var mıydı?
Havalimanında ortaya çıkan LifeParcel izi, KKTC’de insan embriyosu taşımacılığı ve IVF sektöründeki denetim mekanizmasının acilen sorgulanması gerektiğini gösteriyor.