Tuygun Töre, Kanal T’de Ayşe Menekşeli’nin sunduğu “Sabah Baskısı” programında ekonomideki darboğazı, sanayicilerin artan maliyetlerini, yerli üretimin korunmasını ve geri dönüşüm politikalarını değerlendirdi.

Ülkenin ekonomik durumuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Töre, KKTC’nin 2026 yılında finansal açıdan ciddi bir darboğazdan geçtiğini söyledi. Asgari ücretin her altı ayda bir kamuoyu önünde yapılan tartışmalarla belirlenmesine karşı olduğunu ifade eden Töre, ücret artışlarının hayat pahalılığına bağlı, öngörülebilir bir sisteme dönüştürülmesi gerektiğini kaydetti.

Töre, asgari ücret artışının çalışanların hakkı ve mevcut enflasyon ortamında bir ihtiyaç olduğunu ancak enflasyonu düşürmenin temel yollarından birinin yerli üretimi ve yerli sanayiyi büyütmek olduğunu belirtti.

“Piyasada ciddi finansman sıkıntısı var”

Ticaret yapan işletmelerin birbirlerine ödeme yapmakta zorlandığını anlatan Töre, karşılıksız ve geri dönen çeklerin iş dünyasında zincirleme bir etki yarattığını söyledi.

İşletmelerin tahsilat yapamadıkları için kendi ödemelerini gerçekleştiremediğini ve bankalardan kredi arayışına yöneldiğini belirten Töre, geçmişte daha düşük miktarlarla çevrilebilen işletmelerde artık milyonlarca liralık finansmana ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.

“İnsanlar artık birbirlerine ödeme yapamaz duruma geldi” diyen Töre, yaşanan nakit sıkıntısının üretici, ithalatçı ve diğer tüm işletmeleri etkilediğini kaydetti.

“Bu maliyetlerle rekabet etmek mümkün değil”

KKTC’deki sanayicilerin özellikle Türkiye’deki üreticilerle rekabet etmekte zorlandığını söyleyen Töre, enerji ve işçilik maliyetlerindeki farklara dikkat çekti.

Töre’nin programda verdiği rakamlara göre, KKTC’de sanayicinin kullandığı elektriğin kilovat saat fiyatı yaklaşık 14 TL’ye ulaşırken, Türkiye’de bu rakam 3,5- 4 TL seviyesinde bulunuyor. İşçilik maliyetlerinin de Türkiye’ye göre daha yüksek olduğunu belirten Töre, bu şartlar altında yerli üreticinin fiyat rekabeti yapmasının oldukça güç olduğunu söyledi.

Türkiye’de sanayicilere düşük faizli ve ödemesiz dönem içeren kredi imkanları sağlandığını hatırlatan Töre, KKTC’deki üreticilerin rekabet gücünü artıracak benzer desteklerin hayata geçirilmesi gerektiğini belirtti.

Töre, unlu mamuller sektöründen örnek vererek, Türkiye’de yaklaşık 10 TL olan gaz fiyatının KKTC’de 40 TL seviyesinde olduğunu savundu. Elektrik, gaz ve işçilik giderlerindeki yüksekliğin yeni yatırımları riskli hale getirdiğini anlatan Töre, sanayicilerin yatırım yaptıktan sonra ürünlerini rekabetçi fiyatlarla satamayacakları endişesi taşıdığını ifade etti.

Yerli üretim için kota ve etkin denetim çağrısı

Yerli üretimin korunması için ithalata yönelik kota, fon ve benzeri uygulamaların gerekli olduğunu belirten Töre, Güney Kıbrıs, Türkiye ve ABD gibi ülkelerin kendi üreticilerini koruyan politikalar uyguladığını söyledi.

Ancak yalnızca fon koymanın yeterli olmadığını vurgulayan Töre, gümrüklerde ve piyasada etkin denetim yapılması gerektiğini ifade etti. Bazı ithal ürünlerin farklı isimlerle veya eksik miktarlarda beyan edilerek fonlardan kaçırıldığı yönünde şikayetler bulunduğunu aktaran Töre, bu durumun hem yerli üreticiye hem de kamu maliyesine zarar verdiğini savundu.

“Her fabrika bir kaledir”

KKTC’de yaklaşık 800 aktif sanayici bulunduğunu ifade eden Töre, sanayicilerin önemli bölümünün mevcut sistemin sağladığı imkanlarla değil, sistemdeki eksikliklere rağmen başarı elde ettiğini söyledi.

Sanayi yatırımlarının korunması gerektiğini belirten Töre, Mustafa Kemal Atatürk’ün “Her fabrika bir kaledir” sözünü hatırlatarak, ülkede yatırım yapmanın ve istihdam yaratmanın önemli bir vatanseverlik göstergesi olduğunu kaydetti.

Döviz, enerji, işçilik ve hayat pahalılığındaki artışların sanayi sektörünü ciddi şekilde etkilediğini söyleyen Töre, bazı işletmelerin el değiştirdiğini, yüzlerce çalışanı bulunan bazı firmaların ise 90-100 kişilik işten çıkarmalara yöneldiğini ifade etti.

Alayköy Sanayi Bölgesi’ndeki sorunlara dikkat çekti

Sanayi bölgelerindeki altyapı sorunlarını da gündeme getiren Töre, Alayköy Sanayi Bölgesi’nde yolların kötü durumda olduğunu ve kanalizasyon altyapısının halen tamamlanmadığını söyledi.

Bölgede bulunan yaklaşık 272 işletmeden yalnızca 5-6’sının güneş enerjisi sistemine geçebildiğini belirten Töre, Alayköy Sanayi Bölgesi’nin yaklaşık 2 megavatlık güneş enerjisi kapasitesine ihtiyaç duyduğunu ifade etti. Töre, üretim maliyetlerini düşürebilecek enerji yatırımlarının önünün açılmasını istedi.

“Geri dönüşüm söylemde kalmamalı”

Programın son bölümünde geri dönüşüm konusuna da değinen Töre, KKTC’de geri dönüşümün çoğunlukla söylem düzeyinde kaldığını savundu.

Atıkların evlerde kaynağında ayrıştırılması, belediyelerin buna uygun toplama sistemleri kurması ve geri dönüşüm faaliyetlerini yönetecek yetkilendirilmiş bir kuruluş oluşturulması gerektiğini söyleyen Töre, sektörün gelişebilmesi için ciddi teşviklere, vizyona ve kararlı bir politikaya ihtiyaç bulunduğunu belirtti.

Cumhurbaşkanlığı bünyesinde oluşturulan “Atık Komitesi” çalışmalarını da önemsediklerini ifade eden Töre, Sanayi Odası, Ticaret Odası ve Çevre Koruma Dairesinin de yer aldığı çalışmalarla yeni bir sisteme geçilmesini hedeflediklerini kaydetti.

Polis Genel Müdürlüğü’nden verilen bilgiye göre, bugün oynanan maçlarla tamamlanan turnuvanın final karşılaşmasında Lefkoşa Polis Müdürlüğü ile Girne Polis Müdürlüğü takımları karşı karşıya geldi. Lefkoşa Polis Müdürlüğü takımı, mücadeleyi 33-24’lük skorla kazanarak kupanın sahibi oldu.

Üçüncülük maçında ise Güzelyurt Polis Müdürlüğü ile Narkotik-Siyasi Polis Müdürlüğü takımları karşılaştı. Rakibini mağlup eden Narkotik-Siyasi Polis Müdürlüğü takımı, turnuvayı üçüncü sırada tamamladı.

Turnuva boyunca 81 sayı kaydeden Girne Polis Müdürlüğü takımı sporcusu Kaan Savaşkan, “Sayı Kralı” olurken, Lefkoşa Polis Müdürlüğü takımı sporcusu Ozan Avcı ise başarılı performansıyla “En Değerli Oyuncu (MVP)” seçildi.

Düzenlenen ödül töreninde dereceye giren takım ve sporculara kupa ve madalyaları takdim edilirken, turnuvanın düzenlenmesine katkı sağlayan KKTC Basketbol Federasyonu hakemlerine teşekkür plaketi verildi.

Cumhurbaşkanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre Erhürman, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in adaya gelme kararını olumlu karşıladıklarını kaydetti.

16 yıl aradan sonra ilk kez bir BM Genel Sekreteri’nin adaya gelerek Kıbrıslı Türk ve Kıbrıslı Rum liderlerle görüşecek olmasının önemine işaret eden Cumhurbaşkanı Erhürman, şöyle devam etti:

“Bilindiği gibi, göreve gelmemizden bu yana pek çok konunun Lefkoşa’da ele alınmasının önemine vurgu yaptık. Bunun en üst düzeyde, Sn. Genel Sekreter’in katılımıyla gerçekleşmesinin planlanmasını doğru buluyoruz. Elbette bu görüşmelerde güven yaratıcı önlemler de,Sayın Genel Sekreter’in Crans Montana’dan sonra dillendirdiği şekliyle ‘bu kez farklı olmalı’ yaklaşımı konusundaki fikirler de değerlendirilecektir.

Sayın Genel Sekreter’in katılımıyla yapılacak görüşmeler hem tarafların birbirini hem de Birleşmiş Milletler’in tarafların pozisyonlarını daha iyi anlaması, not etmesi ve çabaların yönünün belirlenmesi açısından anlamlı olacaktır.

Kıbrıs Türk tarafı olarak Genel Sekreter’in çabalarını desteklediğimizi ve samimiyet ve ciddiyetle bu çabalara katkı koymaya devam edeceğimizi bir kez daha belirtmekte yarar görüyorum.”

KTSO tarafından yapılan yazılı açıklamada, üretmeye, yatırım yapmaya ve istihdam sağlamaya devam eden sanayicilerin her geçen gün daha ağır yükler altında faaliyet gösterdiği ifade edildi. Açıklamada, birçok işletmenin üretim kapasitesini azaltmak, yatırımlarını ertelemek veya çalışan sayısını düşürmek zorunda kaldığı belirtilerek, bunun yalnızca sanayi sektörü için değil, ülke ekonomisinin geleceği açısından da önemli bir uyarı olduğu kaydedildi.

Sanayinin ekonomideki payı geriliyor

Açıklamada, sanayinin ekonomik göstergelerde de gerileme yaşadığına dikkat çekildi. Sanayi sektörünün Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) içindeki payının 2020 yılında yüzde 9,7 iken 2024 yılında yüzde 6,7'ye düştüğü belirtilirken, 2026 yılı tahmini verilerinin de bu gerilemenin sürdüğüne işaret ettiği ifade edildi.

İmalat sanayisinin GSYH içindeki payının da yüzde 2,5'ten yüzde 2,0'ye gerilediği belirtilen açıklamada, ekonominin üretimden uzaklaşarak hizmet ve tüketime dayalı bir yapıya yöneldiği, bunun ise uzun vadede sürdürülebilir olmadığı vurgulandı.

Artan maliyetler üretimi zorluyor

KTSO, sanayicinin yalnızca üretim yapmakla değil, giderek ağırlaşan maliyetlerle de mücadele ettiğini belirtti. Yüksek enerji fiyatları, artan iş gücü giderleri, hayat pahalılığı, doğrudan ve dolaylı vergiler, döviz üzerinden temin edilen hammaddeler, yüksek navlun ücretleri ile ithal makine ve yedek parça maliyetlerinin üretimi her geçen gün daha da zorlaştırdığı ifade edildi.

Açıklamada, yerli üreticinin birçok üründe ithalatla eşit olmayan koşullarda rekabet etmek zorunda kaldığına dikkat çekilerek, rakip ülkelerde üreticilere sağlanan güçlü teşviklere karşın KKTC'de sanayiye yönelik desteklerin hedef odaklı olmaktan uzaklaştığı savunuldu.

"Gerçek üretici desteklenmeli"

Sanayiye yönelik teşviklerin üretim yapmayan veya aynı ihtiyaçlara sahip olmayan sektörlere de yaygınlaştırıldığı belirtilen açıklamada, bunun sınırlı kamu kaynaklarının etkisini azalttığı ifade edildi. Üretim yapan işletmelerin uygun koşullu finansmana erişimde de ciddi sıkıntılar yaşadığı kaydedildi.

“Fedakârlığın da bir sınırı var”

Sanayicilerin bugüne kadar tüm zorluklara rağmen üretimi sürdürdüğü, kriz dönemlerinde dahi fabrikalarını çalıştırmaya ve istihdamı korumaya gayret gösterdiği belirtilen açıklamada, üretim yapan kesimden sürekli fedakârlık beklenmesinin sürdürülebilir olmadığı vurgulandı.

KTSO, üretim yapan, yatırım gerçekleştiren ve istihdam sağlayan sanayinin hak ettiği konumda bulunmadığını belirterek, sanayiye yönelik bakış açısının değişmesi gerektiğini ifade etti.

Açıklamada, üretimin ekonomik politikaların merkezine yerleştirilmesi, enerji maliyetlerinin düşürülmesi, üretime yönelik hedefli teşviklerin uygulanması, finansmana erişimin kolaylaştırılması, yerli üreticiyi haksız rekabete karşı koruyacak mekanizmaların oluşturulması ve sanayiyi güçlendirecek uzun vadeli politikaların hayata geçirilmesinin artık bir tercih değil, zorunluluk olduğu kaydedildi.

LTB'den verilen bilgiye göre, festival, LTB tarafından Lefkoşa Sanat Merkezi'nde (LESAM) gerçekleştirildi. Festivalde, çocuklara yönelik, Ülviye Karabaşak ile ebru sanatı atölyesi, Vantrolog Hanife Tayyareci ve Kırpık Kukla Gösterisi ile yüz boyama etkinlikleri yapıldı.

Çeşitli sanatsal ve kültürel aktivitelerin yer aldığı etkinliğe, LTB Başkanı Mehmet Harmancı da katıldı.

Daire'den yapılan açıklamada, söz konusu güzergâhı kullanacak sürücülerin can ve mal güvenliği açısından dikkatli ve yavaş seyretmeleri istendi.

Açıklamada ayrıca, sürücülerin trafik işaret ve işaretçilerine uymalarının önem taşıdığı vurgulandı.

Güzelyurt’ta bugün sabah saatlerinde bir makinist dükkânında meydana gelen iş kazasında ağır yaralanan yılların tanınmış makinisti Osman Polatcan, yaşamını yitirdi.

Polatcan’ın vefatı ailesi, yakınları ve sevenlerini yasa boğdu. Olayın ardından polis tarafından başlatılan soruşturma sürerken, iş kazasının meydana geliş nedeni detaylı şekilde araştırılıyor.

Edinilen bilgiye göre, feci kazanın balanko denilen ağır parça kaldırmaya yarayan "vinç / palanga üzerinde asılı bulunan traktör çapasının üzerine düşmesi sonucu yaşandığı yönünde

Daireden yapılan açıklamada, ithal ürünlerde, analizi yapılan 37 numunenin 37’sinin de temiz çıktığı, yerli ürünlerde ise, analizi yapılan 27 numunenin 2’sinde tavsiye dışı bitki koruma ürünü tespit edildiği belirtildi.

Akdoğan’da üretim yapan Süleyman Çokbilen’e ve İbrahim Tezkan’a ait molehiyalarda tavsiye dışı bitki koruma ürünü tespit edildiğinden ürünler imha edildi.

KTSO’dan yapılan açıklamada, sanayi sektörünün, son yılların en zorlu dönemlerinden birini yaşadığı, artan maliyetler ve “Yetersiz destekler” nedeniyle her geçen gün daha ağır bir yükün altında kaldığı belirtildi.

Birçok sanayi işletmesinin ayakta kalabilmek için mücadele ettiği aktarılan açıklamada, bazı işletmelerin üretim kapasitesini azaltmak, bazılarının yatırımlarını ertelemek, bazılarının ise çalışanlarını işten çıkarmak zorunda kaldığı kaydedildi.

Sanayi sektörünün GSYH içindeki payının 2020 yılında yüzde 9,7 iken 2024 yılında yüzde 45 azalarak, yüzde 6,7'ye gerilediği belirtilen açıklamada, 2026 yılı tahmini verilerinin de bu gerilemenin devam ettiğine işaret ettiği ifade edildi.

Açıklamada, sanayicinin bugün yalnızca üretim yapma mücadelesi vermediği aynı zamanda yüksek enerji maliyetleri, hızla artan iş gücü giderleri, hayat pahalılığı, devletin uyguladığı doğrudan ve dolaylı vergiler, döviz üzerinden temin edilen hammadde, yüksek navlun ücretleri, yurt dışından getirilen makine ile yedek parça maliyetleri ve onlar için ödenen vergilerin de mücadelesini verdiği belirtildi.

Yerli üreticinin çoğu zaman ithal ürünlerle eşit olmayan koşullarda rekabet ettiğine de dikkat çekilen açıklamada, sanayicinin rekabet ettiği ürünlerin geldikleri ülkelerde çok yüksek oranda ve imkânlarla teşvik edildiği kaydedildi.

Sanayiye yönelik hazırlanması gereken desteklerin üretim yapmayan veya aynı ihtiyaçlara sahip olmayan sektörlere de yaygınlaştırıldığı belirtilen açıklamada, bu durumun sınırlı kamu kaynaklarının gerçek üreticiyi güçlendirmek yerine etkisini kaybetmesine neden olduğu aktarıldı.

"Üretim yapan kesimin sürekli fedakârlık yapmasının beklendiği bir ekonomik düzen sürdürülebilir değil"

Sanayicinin bugüne kadar tüm zorluklara rağmen üretmekten vazgeçmediğine dikkat çekilen açıklamada, “Ancak fedakârlığın da bir sınırı vardır. Üretim yapan kesimin sürekli fedakârlık yapmasının beklendiği bir ekonomik düzen sürdürülebilir değildir.” denildi.

Üreten, yatırım yapan, istihdam sağlayan Kıbrıs Türk sanayisinin hak ettiği yerin bugün bulunduğu yer olmadığı belirtilen açıklamada, sanayiye yönelik bakış açısının değişmesi gerektiği ve üretimin ekonomik politikaların merkezine yerleştirilmesi gerektiği görüşü dile getirildi.

Açıklamda, sanayicinin rekabet gücünü artıracak yapısal adımlar atılması, enerji maliyetlerinin düşürülmesi, üretime yönelik hedefli teşviklerin uygulanması, finansmana erişimin kolaylaştırılması, yerli üreticiyi haksız rekabete karşı koruyacak mekanizmaların oluşturulması ve sanayiyi güçlendirecek uzun vadeli politikaların hayata geçirilmesinin bir tercih değil, zorunluluk olduğu belirtildi.

Gülbahar, yaptığı yazılı açıklamada, Kıbrıs konusunda anlaşmaya varılamamasının başlıca nedenlerinden birinin Rum tarafının tutumu, diğerinin ise BM’nin karar ve yaklaşımları olduğunu savunarak; bundan sonraki süreçte ancak iki egemen devletin eşitliğini gözeten ve iş birliğine dayanan bir çözüm modelinin görüşülebileceğini söyledi.

Kıbrıs’ta Türkiye sayesinde güven ve huzur içinde yaşayan iki egemen devlet bulunduğunu söyleyen Gülbahar, “Yapıcı muğlaklık” temelinde Türk tarafının “Konfederasyon”, Rum tarafının ise “Federasyon” olarak yorumlayacağı bir metin üzerinde tarafları anlaşmaya zorlamanın, 52 yıldır devam eden barış ve çatışmasızlık ortamını riske atacağını ileri sürdü.

“Bugün gidişat Türk tarafının lehinedir. Anavatan Türkiye dünden çok daha güçlüdür. Kıbrıs Türk halkı ise tarihinde hiç olmadığı kadar özgür, egemen, güvenlik ve refah içindedir.” görüşünü dile getiren Gülbahar, Türk tarafının egemen eşitlik ve eşit uluslararası statü temelindeki politikasından geri adım atmayacağına inandıklarını söyledi.

Gülbahar, kamuoyunda yer alan iddialara işaret ederek, Türkiye’nin etkin ve fiilî garantisinin yerine NATO garantisinin getirilmesi ve Türk askerinin adadan çekilmesinin kabul edilemez olduğunu belirtti.

Maraş, Güzelyurt ve Mesarya bölgesindeki bazı köylerin Rum tarafına verilmesine de karşı olduklarını ifade eden Gülbahar, söz konusu bölgelerin Kıbrıs Türk halkının güvenliği ve ekonomik gelişimi açısından vazgeçilmez olduğunu söyledi.

“Türkiye Büyük Millet Meclisi, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’ın ortaya koyduğu koşullar ile Cumhuriyet Meclisi ve KKTC hükümetinin ortaya koyduğu ortak irade son derece açıktır.” diyen Gülbahar, görüşmelerin ancak Türk tarafının ortaya koyduğu koşulların çarpıtılmadan dikkate alınmasıyla başlayabileceğini söyledi.

BM’nin geçmiş kararlarını sorgulaması ve taraflara eşit mesafede durması gerektiğini kaydeden Gülbahar, “Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, federasyon tezini yeniden canlandırmaya çalışacak ve Rum tarafının uzlaşmaz tutumunu görmezden gelmeye devam edecekse Kıbrıs’a gelmesinin hiçbir anlamı yoktur.” ifadelerini kullandı.

Tatlısu Belediye Başkanı Ahmet Hayri Orçan, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, ilkokul çağındaki çocuklara yönelik başlatılan kursların ilk gününe yaklaşık 25 öğrencinin katıldığını belirtti.

Kurs boyunca çocukların hem farklı akıl ve zekâ oyunlarını öğrenme fırsatı bulduklarını hem de eğlenceli vakit geçirdiklerini kaydeden Orçan, "Çocuklarımızın yüzlerindeki mutluluk bizleri memnun etti. Hem öğreniyorlar hem de kaliteli zaman geçiriyorlar. Bu tür eğitimlerle onların zihinsel gelişimlerine katkı sağlamayı sürdüreceğiz." dedi.

Orçan, kursların gerçekleştirilmesine katkı sağlayan Kıbrıs Bilim ve Zekâ Vakfı Başkanı Gürkan Erdoğan ve eğitimlerde görev alan eşine teşekkür etti.

Avrupa ülkelerinde koruyucu sağlık politikaları ve yaygın eğitim sayesinde vaka sayıları düşerken Türkiye ve KKTC’de genç vakalarda bir miktar artış görüldüğünü belirten Vudalı, “Özellikle risk grubundaki kişilerin düzenli test yaptırmadığını gözlemliyoruz” dedi.

HIV/AIDS konusundaki güncel durumu, tanı ve tedavi yöntemleriyle virüsten korunma yollarını Türk Ajansı Kıbrıs’a (TAK) anlatan Emre Vudalı, erken tanının hem bireyin sağlığını korumak hem de toplumdaki bulaş zincirini kırmak için çok önemli olduğunu vurguladı.

Vudalı, “HIV pozitif insanları mimlemek veya soyutlamak yerine topluma kazandırmak gerekiyor. Tedavi edilen HIV, tansiyon veya diyabetten farklı değil... Tedavi edilen HIV, tansiyon veya diyabetten farklı değil... İlaçlarını düzenli kullanan hastalar hayatlarına kaldığı yerden devam edebilir” dedi.

Son günlerde Lefke bölgesine yönelik sosyal medyada yer alan iddialara da değinen Vudalı, bu bölgeden temas şüphesiyle test yaptırmak için hastaneye başvuran kimse olmadığını da ifade etti.

- 29 yılda 178 vaka: “Son 4 yılda genç vakalarda artış oldu”

Ülke genelindeki verilere değinen Vudalı, KKTC’de ilk vakanın tespit edildiği 1997 yılından bu yana geçen 29 yıllık süreçte, toplam 178 KKTC vatandaşının HIV pozitif olarak kayıtlara geçtiğini belirtti.

Bu süreç zarfında 11 hastanın kaybedildiğini belirten Vudalı, şu an aktif olarak takip ve tedavi edilen vaka sayısının 168 olduğunu kaydetti.

Ülkede her yıl ortalama 15 ila 20 yeni vaka bildirimi yapıldığını ifade eden Vudalı, bu kişilerin ağırlıklı olarak cinsel açıdan aktif dönemde bulunan 20 ile 40 yaş arasındaki bireyler olduğunu aktardı.

Vudalı, son 4 yıllık istatistikler incelendiğinde vaka sayılarında artış gözlemlediklerini dile getirerek, yılbaşından bugüne kadar ise Sağlık Bakanlığı’na toplam 13 yeni HIV pozitif vakası bildirildiğini açıkladı.

- “Herkes virüsten etkilenebilir”

HIV’in din, dil, etnik köken, yaş veya cinsel yönelim gözetmeksizin herkesi etkileyebileceğini vurgulayan Dr. Emre Vudalı, “İnsan Bağışıklık Yetmezlik Virüsü” olarak adlandırılan bu virüsle enfekte olan kişilerin tedavi almaması halinde, bağışıklık sistemlerinin zamanla savunmasız hale geleceğini hatırlattı.

- HIV ve AIDS farkı: “AIDS hastalığın son evresidir”

Toplumda sıkça birbirine karıştırılan HIV ve AIDS kavramları arasındaki farkı da açıklayan Vudalı, her HIV pozitif bireyin AIDS olmadığını anlattı.

Vudalı, “Kazanılmış Bağışıklık Yetmezlik Sendromu” olarak adlandırılan AIDS’in HIV’in neden olduğu hastalığın son klinik evresi olduğunu belirtti.

- Grip benzeri belirtilerle başlıyor

HIV virüsünün vücuda girmesini takip eden ilk bir ay içinde genellikle grip benzeri şikayetlerle kendini gösterdiğini belirten Vudalı, bu dönemde belirtilerin kolayca gözden kaçabildiğine işaret etti.

Vudalı, ilk aşamada hiçbir belirti görülmeyebileceği gibi; hızlı kilo kaybı, kuru öksürük, tekrarlayan yüksek ateş, gece terlemeleri, açıklanamayan halsizlikle koltuk altı, kasık veya boyun lenf bezlerinde büyüme gibi yakınmaların ortaya çıkabileceğini söyledi.

Üç evreden oluşan hastalığın "sessiz dönemi" hakkında da bilgi veren Vudalı, "Bu dönemde belirgin bir bulgu gözlenmez. Ortalama 2 ila 10 yıl sürebilen bu süreçte bağışıklık sistemi sinsice zayıflar. Tedavi edilmediği takdirde, ciddi şekilde çöken bağışıklık nedeniyle vücutta fırsatçı enfeksiyonlar ve bazı kanser türleri gelişir" uyarısında bulundu.

- “Virüs vücuda girdikten sonra tamamen yok edilemez”

Virüsün vücuda girdikten sonra onu tamamen yok edecek bir tedavinin henüz olmadığını belirten Dr. Emre Vudalı, ancak modern tıp sayesinde virüs yükünün 3 ila 6 ay içerisinde baskılanarak negatife (saptanamaz düzeye) indirilebildiğini ifade etti.

Vudalı, "Hastalığı vücuttan tamamen arındırma tedavisi yok ama virüs baskılanıp yönetilebiliyor.” dedi.

- İsim vermeden test yaptırmak mümkün

HIV’in yasal olarak bildirilmesi zorunlu hastalıklar kapsamında olduğunu hatırlatan Vudalı, tanı için herhangi bir laboratuvarda yapılacak basit bir kan testinin yeterli olduğunu söyledi. Ülkedeki tüm devlet hastanelerinde ve birçok özel laboratuvarda bu testlerin güvenle yapıldığını belirtti.

Toplumsal baskı ve damgalanma korkusu yaşayan bireyler için önemli bir kolaylığı paylaşan Vudalı, şu bilgiyi verdi:

"Lefkoşa Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi’nde isim vermeden test yaptırmak mümkündür. Bireylerin bir enfeksiyon hastalıkları uzmanına başvurması yeterlidir. Hastanemizde görevli 4 enfeksiyon uzmanı bu süreçleri gizlilik içinde yürüterek hastaların tedavilerini üstleniyor."

- Yalancı pozitiflik çıkabilir

Tanının kan testi sonucu konulduğunu, ilk yapılan tarama testlerinin sadece "ön tanı" niteliğinde olduğunu belirten Vudalı, bazen “yalancı pozitif” sonuçlar alınabildiğini, bu nedenle kesin tanı için mutlaka ileri tetkik yapılması gerektiğini söyledi.

- "Günlük sosyal ilişkilerle bulaşmaz"

Doğru zamanda ve düzenli tedaviye başlayan HIV pozitif kişilerin son derece kaliteli, sağlıklı ve uzun bir ömür sürebileceğini belirten Vudalı, bu kişilerin normal bir aile ve iş hayatına sahip olabileceğini, hatta HIV pozitif annelerin tıp desteğiyle tamamen sağlıklı, virüs taşımayan bebekler dünyaya getirebileceğini vurguladı.

Toplumdaki en büyük engelin bilgisizlik ve buna bağlı gelişen ön yargılar olduğunu ifade eden Dr. Emre Vudalı, halk arasında HIV pozitif kişi ile "aynı ortamda bulunmama, el sıkışmama, aynı bardaktan su içmeme" gibi yersiz korkuların yaşandığını, hatta bazı hastaların iş hayatından dışlanarak mağdur edildiğini söyledi.

Vudalı; HIV’in el sıkışmakla, sarılmakla, sosyal ilişkilerle, ortak çatal-kaşık, havuz, tuvalet kullanımıyla, öpüşmekle, ter veya tükürük salgısıyla bulaşmayacağının altını çizdi.

Dr. Emre Vudalı, düzenli tedavi altında olan ve kanındaki virüs yükü saptanamayacak düzeye düşürülen kişilerin bulaştırıcılık riskinin yok denecek kadar azaldığını, dolayısıyla hastalığın AIDS evresine ilerlemediğini yineledi.

- Risk grupları ve korunma yolları

Pozitif tanı alan kişilerin hekime genellikle yoğun bir ölüm endişesi ve dışlanma korkusuyla başvurduğunu söyleyen Vudalı, toplumdaki bu bakış açısının değişmesi gerektiğini kaydetti.

Erken tanının hem bireyin sağlığını korumak hem de toplumsal bulaş zincirini kırmak açısından hayati olduğunu belirten Vudalı; korunmasız cinsel ilişki yaşayanların, birden fazla partneri olanların, ortak enjektör kullanan damar içi ilaç bağımlılarının, HIV pozitif kişiyle korunmasız temas kuranların ve erkekler arası eşcinsel ilişki yaşayan bireylerin risk altında olduğunu ifade etti.

- "13-64 yaş arasındaki herkes en az bir kez test yaptırmalı"

Kimlerin hangi sıklıkla test yaptırması gerektiğine de değinen Vudalı, “13 ile 64 yaş arasındaki her bireyin hayatında en az bir kez HIV testi yaptırmasını öneriyoruz” dedi.

Belirli risk faktörlerine sahip kişilerin ise daha sık test yaptırması gerektiğini söyleyen Vudalı, erkek eşcinsel ve biseksüel bireylerin her 3 ila 6 ayda bir düzenli test yaptırmasının faydalı olacağını belirtti.

- “Kondom hala en güvenli koruma yöntemi”

Kondom (prezervatif) kullanımının halen en güvenilir korunma yöntemi olduğunu vurgulayan Vudalı, cinsel ilişkinin her türünde doğru prezervatif kullanımının bulaş riskini sıfıra yaklaştırdığını ifade etti.

Vudalı ayrıca, riskli temas öncesinde korunma sağlayan PrEP (Pre-exposure prophylaxis) ilacının 2012'den beri kullanıldığını; olası riskli temastan sonraki ilk 2 ila 72 saat içinde başlanması gereken PEP (Post-exposure prophylaxis) tedavisinin ise 28 gün kesintisiz kullanıldığında bulaş riskini ortalama yüzde 80 oranında azalttığını aktardı.

Geçmiş yıllarda HIV pozitif olduğu saptanan yabancı uyruklu kişilerin doğrudan sınır dışı (deport) edildiğini hatırlatan Dr. Emre Vudalı, bu konudaki yeni ve insani düzenlemeyi paylaştı.

Vudalı, "Virüsü ülkemizde kaptığı belirlenen ve düzenli tedaviyle bulaştırıcılığı bulunmayan yabancı uyruklu kişilerin artık doğrudan sınır dışı edilmemesi yönünde düzenleme yapıldı. Bu kişiler tedavilerini sürdürerek ülkemizde yasal olarak yaşamaya devam edebiliyor.” dedi.

-Eğitimcilere ve medyaya çağrı

Dr. Emre Vudalı, sağlıklı bir gelecek inşa etmek adına cinsel eğitim ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar konusunun okul müfredatlarına dahil edilmesi ve toplum genelinde bilimsel farkındalık seminerlerinin yaygınlaştırılması çağrısında da bulundu.

Medyada kullanılan "korkutucu, karanlık ve damgalayıcı görsellerin" toplumdaki yersiz korkuyu beslediğini de vurgulayan Vudalı, hasta gizliliğinin korunmasının en önemli konu olduğunu ifade etti.

Alithia gazetesi, Avrupa Birliği Konseyi'nin gündemine eylül ayında gelmesi beklenen Komisyon raporunda, Güney Kıbrıs'ın Schengen üyeliği için gerekli teknik kriterleri ve tavsiyeleri büyük ölçüde yerine getirdiğini kaydederken, olumlu teknik değerlendirmenin, otomatik üyelik anlamına gelmediğini yazdı.

Gazete, nihai kararın Avrupa Birliği (AB) üyesi devletlerin oy birliğiyle alınacağını ve üye ülkelerin yalnızca operasyonel hazırlığı değil, adada devam eden “Bölünmüşlüğü” ve Türk askerinin varlığından kaynaklanan siyasi koşulları da değerlendireceğini belirtti.

-Kıbrıs Sorunu gündemin merkezinde

Gazete, Komisyonun olumlu teknik raporunu açıkladığı dönemde, Kıbrıs sorununa ilişkin diplomatik temasların da hız kazandığını ve AB’nin Kıbrıs soruna Raffaele Fitto'yu özel temsilci olarak ataması ile BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in adaya yapacağı ziyaretin, Schengen süreci ile Kıbrıs müzakerelerinin eş zamanlı ilerlediğine işaret ettiğini yazdı.

Bu gelişmelerin, "Topraklarının önemli bir bölümü fiilen hükümetin kontrolü dışında bulunan bir AB üyesi, Schengen müktesebatını tam olarak nasıl uygulanacak?" sorusunu gündeme taşıdığını belirten gazete, Yeşil Hat'ın AB'nin dış sınırı sayılmamasının da süreci siyasi açıdan daha karmaşık hale getirdiğini kaydetti.

-Averof Neofitu'dan uyarı

Gazete devamla, eski DİSİ Genel Başkanı Averof Neofitu’nın konuyla ilgili açıklamasına yer verdi.

Habere göre Neofitu, 10 Temmuz 2025'te Rum Meclisi'nde dile getirdiği uyarılarını hatırlatarak, Güney Kıbrıs'ın 2026 yılı başında Schengen Bölgesi'ne katılmasının önünde, teknik meselelerin ötesinde ciddi siyasi engeller bulunduğunu belirtti.

Neofitu, bu engellerin temelinde adanın “Bölünmüşlüğünün” ve adada Türk askerinin bulunmasının yarattığı durumun bulunduğunu savundu.

Schengen’e girişin sadece teknik bir mesele değil, siyasi bir konu olduğuna işaret eden Neofitu, Schengen tartışmalarının Kıbrıs sorunundaki gelişmelerden bağımsız ele alınamayacağını kaydetti.

Politis manşet haberine, “Antonio Guterres’ten Israr İşareti… Kıbrıs Sorununu Bırakmıyor, Çifte hedefle ve Beşli Konferans Planıyla Geliyor” başlığını attı.

Guterres’in eylül ayında gerçekleştirilecek “Kritik ve sonuç odaklı” gayriresmi genişletilmiş görüşmenin içeriğinin belirlenmesini hedeflediğini yazan gazeteye göre, diplomatik kaynaklar Guterres’in “Ziyaretin, son dönemde Türk tarafıyla yaptığı temaslarla bağlantılı olduğunu” değerlendiriyor.

Gazete, Guterres’in Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ve Rum Yönetimi Başkanı Nikos Hristodulidis’le ayrı ayrı ve ortak görüşmeler ile sivil toplumla yapacağı diğer görüşmeler aracılığıyla “Gerçek esneklik olanaklarını saptamaya çalışacağını” aktardı.

Habere göre Guterres, temaslarında Kıbrıs’taki BM Barış Gücü’nün görevi aracılığıyla barış sürecinin ileri götürülmesi çabaları ve Ada’daki istikrarı destekleme üzerine odaklanacak. Aynı dönemde Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin de Ada’da olacak.

Gazeteye göre, Guterres 28 Temmuz’da, Cumhurbaşkanı Erhürman ile Cumhurbaşkanlığı’nda, Rum Yönetimi Başkanı Hristodulidis ile ise Rum Başkanlık Sarayı'nda görüşecek. Guterres, aynı gün iki tarafın müzakerecileriyle, iki toplumlu teknik komiteler ve sivil toplum örgütleriyle temaslarda bulunacak.

Kıbrıs’taki özel temsilcisi ve Barış Gücü Misyon Şefi’nin ara bölgedeki konutunda 29 Temmuz’da ise Guterres-Erhürman-Hristodulidis ortak görüşmesi gerçekleştirilecek. Görüşmenin ardından “Kıbrıs sorunuyla ilgili önemli açıklamalar" yapılması beklenen ortak bir basın toplantısı düzenlenecek.

Guterres’in ziyaretinin iki hedefi olduğunu belirten gazeteye göre, ilk hedef, “Eylül ayında Kıbrıs sorunuyla ilgili olası bir beşli konferansın (gayriresmi genişletilmiş görüşme) içeriğini belirlemek için Kıbrıs’taki liderlerle üst düzey temaslarda bulunmak.”

Gazeteye göre, Guterres, “Geçmişteki gibi verimsiz görüşmelerden kaçarak, beşli konferansın sonuç odaklı olacağını güvence altına almak istiyor.” Guterres, iki liderle yapacağı üst düzey temaslarda, müzakereleri yeniden başlatma çabaları sonuç verirse, Kıbrıs sorununda izlenecek bütün sürecin takvimlerinin belirlenmesini isteyecek. Guterres’in Ada’da yapacağı temasların ikinci hedefi ise, iki taraftın sivil toplum örgütlerini, Kıbrıs sürecine aktif katılmaya teşvik etmek.

Gazete, diplomatik kaynakların Antonio Guterres’in Suriye, Ürdün ve Kıbrıs’a yapacağı ziyaret turunun Orta Doğu bölgesindeki güvenlik düzeyine bağlı olacağına işaret ettiğini yazdı.

Habere göre, İran cephesinde müdahil tarafların karşılıklı saldırıları ile ciddi bir tırmanma olması halinde Genel Sekreter, bölge turunu iptal edebilir.

Guterres’in, yaz bitmeden yeni bir gayriresmi genişletilmiş görüşme yapılması olanağı görülmeyen bir zamansal konjonktürde gerçekleştireceği bu ziyaretin ilgi çekici nitelik kazandığına işaret edilen habere göre, diplomatik kaynaklar, Ada’yı ziyarete karar vermesinin, Guterres’in son dönemlerde Türk tarafıyla, özellikle de Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile yaptığı ve BM çevrelerinin “Çabayı terk etmeyi haklı göstermeyecek bazı işretler saptadığı” temaslarla bağlantılı görüyor.

Gazete, Guterres’in Ada’ya yapacağı ziyaretin bütün müdahil çevrelere, çabaya bağlı olduğu mesajı vereceği, özlü müzakere sürecinin yeniden başlamasına olanak tanıyacak şartlar oluşana kadar hareketliliği korumayı tercih ettiği mesajını vereceğini yazdı.

-“Guterres’in ilk ve 2010’dan bu yana bir BM Genel Sekreteri’nin ilk ziyareti”

Alithia “Guterres Kıbrıs Sorununda Çıtayı Yükseltiyor… Genel Sekreter İnisiyatifi Bizzat Alıyor ve 27 Temmuz’da Ada’ya Geliyor” başlıklı manşet haberinde bunun, Guterres’in BM Genel Sekreterliği görevini devralmasından bu yana Ada’ya yapacağı ilk ziyaret ve 2010’daki Ban Ki Moon ziyaretinden bu yana gerçekleşecek ilk BM Genel Sekreteri ziyareti olacağına dikkat çekti.

Gazete Guterres’in, bugüne kadar Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin aracılığıyla yürüttüğü çabayı bizzat devralarak doğrudan müdahil olmasının siyasi mesajı da verdiğine dikkat çekti. “BM’nin, Holguin’in hareketliliğinin yarattığı dinamik yok olmadan mevcut momentumun değerlendirilmesini istediğini” yazdı.

Gazete Guterres’in gerçekleştireceği ziyaretin, Siyasi ve Barış konularından sorumlu BM Genel Sekreter Yardımcısı Rosmary DiCarlo ve barış operasyonlarından sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Jean Pierre Laxroix’in Ada’da olacağı zamana denk gelmesinin tesadüf olmadığını belirtti.

BM’deki bu hareketliliğin paralelinde AB’nin de aktif rol oynamaya çalıştığını belirten gazete, Rafaele Fito’nun Avrupa Komisyonu temsilcisi olarak atanmasının “BM ile Brüksel’in TC-AB ilişkilerini Kıbrıs sorunundaki ilerlemeye bağlama çabasındaki koordineli çabaladığı görüntüsünü güçlendiren bir unsur olduğunu” yazdı.

Güney Kıbrıs’ta, BM ile AB’nin uzun süredir ilk kez birbirine paralel hareket ettiği ancak bunun, henüz anlaşma konusunda siyasi ön şartların şekillendiği anlamına gelmediği kanaati bulunduğu belirtildi.

Gazete son haftalardaki hareketliliğin, olası fikirler ya da yeni bir çabanın parametreleri konusunda basına sızan bilgiler ile bağlantılı olduğunu savunarak, Independent gazetesinin haberini hatırlattı, ancak masada resmi bir plan olduğunu ne BM’nin ne de Rum yönetiminin doğruladığını belirtti.

Fileleftheros manşet haberine, “Guterres’in Son Hareketleri… 27-29 Temmuz’da Bütün Grubuyla Geliyor… BM Genel Sekreteri İnisiyatifinin İlerlemesi İçin Çabalıyor… İki Liderle Önce Ayrı Ayrı Sonra Ortak Görüşme” başlık ve spotlarını attı ve “2017’den beri devam eden çıkmazı kaldırmak umuduyla bazı son hareketlerde bulunmaya karar verdiği” yorumunu yaptı.

Gazeteye göre, Rum hükümet kaynakları Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Holguin’in Brüksel temaslarının birkaç gün ötelendiğini, bu nedenle önümüzdeki hafta Ada’ya gelmesinin mümkün görülmediğini ancak Guterres’in ziyaretinde Holguin’in de Ada’da olacağına kesin gözüyle bakıldığını söyledi.

Gazete Genel Sekreter Guterres’in ziyaretinin, Ada’ya yapılacak Kıbrıs sorunuyla ilgili tek ziyaret olmayacağını, hemen ardından Fafaele Fitto’nun da hem bölgeyi hem de Ada’yı ziyaret etmesinin beklendiğini belirtti.

Haravgi de manşetine “Guterres Kıbrıs Sorununu Ele Alıyor… Müzakereleri Yeniden Başlatma ve Yeni Gayriresmi Genişletilmiş Toplantı Hedefiyle Kıbrıs’ta Üç Gün Kritik Temaslar” başlığını attı.

Haravgi gazetesi, AKEL Genel Sekreteri Stefanos Stefanu’nun, görüşme sırasında, Çin’in, BM Güvenlik Konseyi’nin daimi üyesi olarak, Kıbrıs sorununun çözümü ve müzakerelerin yeniden başlamasına yönelik çabalarda oynadığı olumlu ve destekleyici rolü vurguladığını yazdı.

Habere göre, Stefanu görüşme kapsamında Çin Büyükelçisi Yang Yundong’a Kıbrıs sorunundaki son gelişmeler ile müzakerelerin kaldığı yerden yeniden başlaması hedefiyle, BM Genel Sekreterinin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin’in yürüttüğü istişareler hakkında bilgi verdi.

Stefanu, siyasi eşitliğe dayalı iki kesimli iki toplumlu federasyon olması gerektiği görüşünü de yineledi.

İki ülke arasındaki ilişkilerin geliştirilmesinden de söz eden Stefanu, ayrıca AKEL ile Çin Komünist Parti arasındaki ilişkilerin de güçlendirilmesinin önemini vurguladı.

Alithia gazetesi, Larnaka polisinin, gelen ihbarlar neticesinde, 38 yaşındaki şahsın gerek kendi evinde gerekse ninesinin evinde yaptığı aramada bir G-3 tüfeği, kalaşnikofa benzeyen Çek yapımı tüfek, Alman menşeli tabanca, çeşitli kalibrelerde mermi tespit ettiğini yazdı.

Habere göre, bahse konu Oroklini sakini 38 yaşındaki Haralambos Antoniu, polis tarafından aranıyor.

Ecevit’in Göçmenköy’deki anıtı önünde düzenlenen törene, bazı milletvekili, muharip dernek, şehit aileleri, kurum ve kuruluş temsilcileri katıldı.

Tören, anıta çelenklerin sunulmasının ardından saygı duruşu ve İstiklal Marşı’nın okunması ile başladı. Ardından konuşmalar yapıldı. Şair ve şehit kızı Şirin Zaferyıldızı ise törende, Bülent Ecevit’e ait şiiri okudu.

-Benan: “Görevimiz vatana sahip çıkmaktır”

Şehit Aileleri ve Malul Gaziler Derneği Başkanı Gürsel Benan, törende günün anlam ve önemini belirten konuşmayı yaptı.

Benan, Bülent Ecevit’in, Türk siyasi tarihine ve Kıbrıs Türk halkının varoluş mücadelesine damga vurmuş büyük bir devlet adamı olduğunu vurguladı.

Benan, Kıbrıs Türk halkının, 1955 yılında EOKA terör örgütünün başlattığı saldırılar ve 21 Aralık 1963’te tarihe Kanlı Noel olarak geçen olaylarla büyük acılar yaşadığını, kurucu ortağı olduğu devletten dışlanarak, yıllarca baskı, zulüm ve yokluk içinde var olma mücadelesi verdiğini dile getirdi.

Bu karanlık dönemin sona ermesinde, dönemin TC Başbakanı Bülent Ecevit’in liderliği ve Başbakan Yardımcısı Necmettin Erbakan’ın desteği ile Türkiye Cumhuriyeti’nin uluslararası antlaşmalardan doğan garantörlük haklarını kullanma iradesinin belirleyici olduğunu kaydeden Benan, bu irade doğrultusunda 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs Barış Harekatı’nın gerçekleştirildiğini ifade etti.

Bülent Ecevit’in, “Biz aslında savaş için değil, barış için ve yalnız Türklere değil, Rumlara da barış getirmek için adaya gidiyoruz” sözünü hatırlatan Benan, bu sözün, harekatın amacını ve taşıdığı insani sorumluluğu en açık şekilde ortaya koyduğunu vurguladı.

Kıbrıs Barış Harekatı’nın yalnızca askeri bir başarı değil, Kıbrıs Türk halkının güvenliğinin, özgürlüğünün ve geleceğinin teminatı olduğunun altını çizen Benan, “Bu başarı, Mehmetçiğimizin kahramanlığı, Mücahitlerimizin fedakarlığı ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kararlı siyasi iradesiyle mümkün olmuştur” dedi.

Benan, “Bugün bizlere düşen görev, şehitlerimizin emanetine, gazilerimizin fedakarlıklarına ve uğruna büyük bedeller ödenen bu vatana sahip çıkmak, birlik ve beraberlik içerisinde geleceğe güvenle yürümektir” diye konuştu.

-Töre: “KKTC yoluna devam ediyor”

Ulusal Birlik Partisi (UBP) Milletvekili Zorlu Töre de, 1974 Mutlu Barış Harekatı’nın, dönemin TC Başbakanı Bülent Ecevit ve yardımcısı Necmettin Erbakan’ın kararlı duruşu sayesinde gerçekleştiğini söyledi.

Garanti ve İttifak Anlaşmalarının 1959-1960’ta imzalandığını, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kurulduğunu hatırlatan Töre, “Üç yıl sürmeden bizi Kıbrıs Cumhuriyeti’nden uzaklaştırdılar, Kıbrıs Cumhuriyeti’ni işgal ettiler” dedi.

Töre, 1963’te yaşanan Kanlı Noel olaylarına da değindi. 1964’te ise öğrenciler ve bir kısım sivil insanın Erenköy’e çıktığını ifade eden Töre, “Türk jetleri o gün de geldiler ve Erenköy düşmedi, dört köy Rumların eline geçti ama Erenköy’de de bir destan yazıldı” diye konuştu. Töre konuşmasında, 1967’de Geçitkale ve Boğaziçi köylerine yapılan saldırıları da hatırlattı.

15 Temmuz 1974’te darbeyle Makarios’un devrildiğini, 20 Temmuz sabahı şafak vakti Türk ordusunun Kıbrıs’a geldiğini dile getiren Töre, “Geldiler ve artık geri gitmeyecekler… Ay yıldızlı bayraklar gönderde dalgalanıyor, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yoluna devam ediyor” dedi.

“Ülkede her yıl ortalama 15 ila 20 yeni vaka bildirimi yapılıyor”

“Erken tanı bireyin sağlığını korumak ve bulaş zincirini kırmak için çok önemli”

“Mimlemek veya soyutlamak yerine HIV pozitif insanları topluma kazandırmak gerekiyor”

“Tedavi edilen HIV, tansiyon veya diyabetten farklı değil... İlaçlarını düzenli kullanan hastalar hayatlarına kaldığı yerden devam edebilir”

“13 ile 64 yaş arasındaki her bireyin hayatında en az bir kez HIV testi yaptırmasını öneriyoruz”

Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Emre Vudalı, modern tedavi yöntemleriyle ölümcül olmaktan çıkıp yönetilebilir kronik bir hastalık haline gelen HIV’in ülkede özellikle genç nüfusu etkilediğini kaydederek, bunun önüne ancak eğitim ve bilinçlenmeyle geçilebileceğini kaydetti.

Avrupa ülkelerinde koruyucu sağlık politikaları ve yaygın eğitim sayesinde vaka sayıları düşerken Türkiye ve KKTC’de genç vakalarda bir miktar artış görüldüğünü belirten Vudalı, “Özellikle risk grubundaki kişilerin düzenli test yaptırmadığını gözlemliyoruz” dedi.

HIV/AIDS konusundaki güncel durumu, tanı ve tedavi yöntemleriyle virüsten korunma yollarını Türk Ajansı Kıbrıs’a (TAK) anlatan Emre Vudalı, erken tanının hem bireyin sağlığını korumak hem de toplumdaki bulaş zincirini kırmak için çok önemli olduğunu vurguladı.

Vudalı, “HIV pozitif insanları mimlemek veya soyutlamak yerine topluma kazandırmak gerekiyor. Tedavi edilen HIV, tansiyon veya diyabetten farklı değil... Tedavi edilen HIV, tansiyon veya diyabetten farklı değil... İlaçlarını düzenli kullanan hastalar hayatlarına kaldığı yerden devam edebilir” dedi.

Son günlerde Lefke bölgesine yönelik sosyal medyada yer alan iddialara da değinen Vudalı, bu bölgeden temas şüphesiyle test yaptırmak için hastaneye başvuran kimse olmadığını da ifade etti.

- 29 yılda 178 vaka: “Son 4 yılda genç vakalarda artış oldu”

Ülke genelindeki verilere değinen Vudalı, KKTC’de ilk vakanın tespit edildiği 1997 yılından bu yana geçen 29 yıllık süreçte, toplam 178 KKTC vatandaşının HIV pozitif olarak kayıtlara geçtiğini belirtti.

Bu süreç zarfında 11 hastanın kaybedildiğini belirten Vudalı, şu an aktif olarak takip ve tedavi edilen vaka sayısının 168 olduğunu kaydetti.

Ülkede her yıl ortalama 15 ila 20 yeni vaka bildirimi yapıldığını ifade eden Vudalı, bu kişilerin ağırlıklı olarak cinsel açıdan aktif dönemde bulunan 20 ile 40 yaş arasındaki bireyler olduğunu aktardı.

Vudalı, son 4 yıllık istatistikler incelendiğinde vaka sayılarında artış gözlemlediklerini dile getirerek, yılbaşından bugüne kadar ise Sağlık Bakanlığı’na toplam 13 yeni HIV pozitif vakası bildirildiğini açıkladı.

- “Herkes virüsten etkilenebilir”

HIV’in din, dil, etnik köken, yaş veya cinsel yönelim gözetmeksizin herkesi etkileyebileceğini vurgulayan Dr. Emre Vudalı, “İnsan Bağışıklık Yetmezlik Virüsü” olarak adlandırılan bu virüsle enfekte olan kişilerin tedavi almaması halinde, bağışıklık sistemlerinin zamanla savunmasız hale geleceğini hatırlattı.

- HIV ve AIDS farkı: “AIDS hastalığın son evresidir”

Toplumda sıkça birbirine karıştırılan HIV ve AIDS kavramları arasındaki farkı da açıklayan Vudalı, her HIV pozitif bireyin AIDS olmadığını anlattı.

Vudalı, “Kazanılmış Bağışıklık Yetmezlik Sendromu” olarak adlandırılan AIDS’in HIV’in neden olduğu hastalığın son klinik evresi olduğunu belirtti.

- Grip benzeri belirtilerle başlıyor

HIV virüsünün vücuda girmesini takip eden ilk bir ay içinde genellikle grip benzeri şikayetlerle kendini gösterdiğini belirten Vudalı, bu dönemde belirtilerin kolayca gözden kaçabildiğine işaret etti.

Vudalı, ilk aşamada hiçbir belirti görülmeyebileceği gibi; hızlı kilo kaybı, kuru öksürük, tekrarlayan yüksek ateş, gece terlemeleri, açıklanamayan halsizlikle koltuk altı, kasık veya boyun lenf bezlerinde büyüme gibi yakınmaların ortaya çıkabileceğini söyledi.

Üç evreden oluşan hastalığın "sessiz dönemi" hakkında da bilgi veren Vudalı, "Bu dönemde belirgin bir bulgu gözlenmez. Ortalama 2 ila 10 yıl sürebilen bu süreçte bağışıklık sistemi sinsice zayıflar. Tedavi edilmediği takdirde, ciddi şekilde çöken bağışıklık nedeniyle vücutta fırsatçı enfeksiyonlar ve bazı kanser türleri gelişir" uyarısında bulundu.

- “Virüs vücuda girdikten sonra tamamen yok edilemez”

Virüsün vücuda girdikten sonra onu tamamen yok edecek bir tedavinin henüz olmadığını belirten Dr. Emre Vudalı, ancak modern tıp sayesinde virüs yükünün 3 ila 6 ay içerisinde baskılanarak negatife (saptanamaz düzeye) indirilebildiğini ifade etti.

Vudalı, "Hastalığı vücuttan tamamen arındırma tedavisi yok ama virüs baskılanıp yönetilebiliyor.” dedi.

- İsim vermeden test yaptırmak mümkün

HIV’in yasal olarak bildirilmesi zorunlu hastalıklar kapsamında olduğunu hatırlatan Vudalı, tanı için herhangi bir laboratuvarda yapılacak basit bir kan testinin yeterli olduğunu söyledi. Ülkedeki tüm devlet hastanelerinde ve birçok özel laboratuvarda bu testlerin güvenle yapıldığını belirtti.

Toplumsal baskı ve damgalanma korkusu yaşayan bireyler için önemli bir kolaylığı paylaşan Vudalı, şu bilgiyi verdi:

"Lefkoşa Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi’nde isim vermeden test yaptırmak mümkündür. Bireylerin bir enfeksiyon hastalıkları uzmanına başvurması yeterlidir. Hastanemizde görevli 4 enfeksiyon uzmanı bu süreçleri gizlilik içinde yürüterek hastaların tedavilerini üstleniyor."

- Yalancı pozitiflik çıkabilir

Tanının kan testi sonucu konulduğunu, ilk yapılan tarama testlerinin sadece "ön tanı" niteliğinde olduğunu belirten Vudalı, bazen “yalancı pozitif” sonuçlar alınabildiğini, bu nedenle kesin tanı için mutlaka ileri tetkik yapılması gerektiğini söyledi.

- "Günlük sosyal ilişkilerle bulaşmaz"

Doğru zamanda ve düzenli tedaviye başlayan HIV pozitif kişilerin son derece kaliteli, sağlıklı ve uzun bir ömür sürebileceğini belirten Vudalı, bu kişilerin normal bir aile ve iş hayatına sahip olabileceğini, hatta HIV pozitif annelerin tıp desteğiyle tamamen sağlıklı, virüs taşımayan bebekler dünyaya getirebileceğini vurguladı.

Toplumdaki en büyük engelin bilgisizlik ve buna bağlı gelişen ön yargılar olduğunu ifade eden Dr. Emre Vudalı, halk arasında HIV pozitif kişi ile "aynı ortamda bulunmama, el sıkışmama, aynı bardaktan su içmeme" gibi yersiz korkuların yaşandığını, hatta bazı hastaların iş hayatından dışlanarak mağdur edildiğini söyledi.

Vudalı; HIV’in el sıkışmakla, sarılmakla, sosyal ilişkilerle, ortak çatal-kaşık, havuz, tuvalet kullanımıyla, öpüşmekle, ter veya tükürük salgısıyla bulaşmayacağının altını çizdi.

Dr. Emre Vudalı, düzenli tedavi altında olan ve kanındaki virüs yükü saptanamayacak düzeye düşürülen kişilerin bulaştırıcılık riskinin yok denecek kadar azaldığını, dolayısıyla hastalığın AIDS evresine ilerlemediğini yineledi.

- Risk grupları ve korunma yolları

Pozitif tanı alan kişilerin hekime genellikle yoğun bir ölüm endişesi ve dışlanma korkusuyla başvurduğunu söyleyen Vudalı, toplumdaki bu bakış açısının değişmesi gerektiğini kaydetti.

Erken tanının hem bireyin sağlığını korumak hem de toplumsal bulaş zincirini kırmak açısından hayati olduğunu belirten Vudalı; korunmasız cinsel ilişki yaşayanların, birden fazla partneri olanların, ortak enjektör kullanan damar içi ilaç bağımlılarının, HIV pozitif kişiyle korunmasız temas kuranların ve erkekler arası eşcinsel ilişki yaşayan bireylerin risk altında olduğunu ifade etti.

- "13-64 yaş arasındaki herkes en az bir kez test yaptırmalı"

Kimlerin hangi sıklıkla test yaptırması gerektiğine de değinen Vudalı, “13 ile 64 yaş arasındaki her bireyin hayatında en az bir kez HIV testi yaptırmasını öneriyoruz” dedi.

Belirli risk faktörlerine sahip kişilerin ise daha sık test yaptırması gerektiğini söyleyen Vudalı, erkek eşcinsel ve biseksüel bireylerin her 3 ila 6 ayda bir düzenli test yaptırmasının faydalı olacağını belirtti.

- “Kondom hala en güvenli koruma yöntemi”

Kondom (prezervatif) kullanımının halen en güvenilir korunma yöntemi olduğunu vurgulayan Vudalı, cinsel ilişkinin her türünde doğru prezervatif kullanımının bulaş riskini sıfıra yaklaştırdığını ifade etti.

Vudalı ayrıca, riskli temas öncesinde korunma sağlayan PrEP (Pre-exposure prophylaxis) ilacının 2012'den beri kullanıldığını; olası riskli temastan sonraki ilk 2 ila 72 saat içinde başlanması gereken PEP (Post-exposure prophylaxis) tedavisinin ise 28 gün kesintisiz kullanıldığında bulaş riskini ortalama yüzde 80 oranında azalttığını aktardı.

Geçmiş yıllarda HIV pozitif olduğu saptanan yabancı uyruklu kişilerin doğrudan sınır dışı (deport) edildiğini hatırlatan Dr. Emre Vudalı, bu konudaki yeni ve insani düzenlemeyi paylaştı.

Vudalı, "Virüsü ülkemizde kaptığı belirlenen ve düzenli tedaviyle bulaştırıcılığı bulunmayan yabancı uyruklu kişilerin artık doğrudan sınır dışı edilmemesi yönünde düzenleme yapıldı. Bu kişiler tedavilerini sürdürerek ülkemizde yasal olarak yaşamaya devam edebiliyor.” dedi.

-Eğitimcilere ve medyaya çağrı

Dr. Emre Vudalı, sağlıklı bir gelecek inşa etmek adına cinsel eğitim ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar konusunun okul müfredatlarına dahil edilmesi ve toplum genelinde bilimsel farkındalık seminerlerinin yaygınlaştırılması çağrısında da bulundu.

Medyada kullanılan "korkutucu, karanlık ve damgalayıcı görsellerin" toplumdaki yersiz korkuyu beslediğini de vurgulayan Vudalı, hasta gizliliğinin korunmasının en önemli konu olduğunu ifade etti.

Fileleftheros gazetesi, Rum Yönetimi Başkanı Nikos Hristodulidis’in, İki Toplumlu Gençlik Teknik Komitesi ile gerçekleştirdiği görüşmenin; Kıbrıs sorununda yaşanan gelişmeler ışığında gerçekleştirildiğine dikkat çektiğini yazdı.

Habere göre, Hristodulidis görüşme kapsamında teknik komitenin yaptığı önemli çalışmanın da herkes tarafından kabul edildiğini söyledi.

Hristodulidis, “İlk baştan itibaren bunu kabul ettik, nihayetinde Kıbrıs Türk tarafı da kabul etti ve Birleşmiş Milletler, kendileri ve Avrupa Birliği gibi, bu komiteye çok yatırım yapıyor” şeklinde konuştu.

Komite üyelerinin, Ürdün ve Brüksel’e yapılan iki seyahat hakkında kendisine bilgi vermesini de talep eden Hristodulidis, resmi olarak müzakere masasına koyacakları belirli önerilerle, komite üyelerinin çabasını daha fazla nasıl destekleyebileceklerini de görmek istediğini ifade etti.

Polisten verilen bilgiye göre, söz konusu şahıslar aleyhindeki soruşturma devam ediyor.

Meclis Başkanı Ana Brnabic'in yönettiği meclis, Başbakan Vucevic'in istifası, yükseköğretim kanunu gibi konuların da bulunduğu 62 maddeyi görüşmek için toplandı.

Gündem kabulünün ardından muhalefetteki Yeşil Sol Cephe milletvekillerinden Radomir Lazovic kürsüye yöneldi ancak parlamento güvenliğinin müdahalesiyle karşılaştı. Muhalefet ve iktidar milletvekillerinin de kürsünün olduğu bölgeye gelmesiyle arbede yaşandı.

Muhalefet milletvekillerinin meşale yakması ve sis bombası atmasıyla meclis salonunu kırmızı, siyah ve beyaz dumanlar kapladı. Kavga eden milletvekillerinden bazıları yaralandı.

Meclis Başkanı Brnabic, yaptığı açıklamada, yaşananlar sırasında kafasına sis bombası isabet eden bir milletvekilinin hastaneye kaldırıldığını söyledi. Brnabic, beyin kanaması geçiren milletvekilinin hayati tehlikesinin bulunduğunu belirtti.

Bir milletvekilinin daha kafasına sis bombası isabet etmesi sonucunda yaralandığını kaydeden Brnabic, 2 milletvekilinin ise istifasını sunduğunu söyledi.

Bu arada, yaşanan kargaşanın ardından çok sayıda kişi meclis binasının önünde toplanmaya başladı.

Yangın merdiveni otelin ortasında kalıyor, yangın merdiveninin hali ortada insanların buradan çıkma ve kaçma şansı yok! Yangın merdiveni boşluğu adeta bir yangının bacağı olmuş, alt katta başlayan yangın diğer üst katlara da sıçramış. Gece yarısı rüzgarın da etkisiyle yangın şiddetini arttırdı.
 
Dünkü faciadan sonra otelin içerisinde yangın merdiveni olup olmadığı en çok tartışılan konular arasındaydı, görüntülerde yangın merdiveninin otelin içerisinde olduğu yangın sırasında yangın merdiveni boşluğunun bir baca görevi gördüğü ortaya konuyor.

Özellikle Lefkoşa'da Metehan Sınır Kapısı'nı kullanarak Güney'e geçmek için sabahtan itibaren uzun kuyruklar oluştuğu dikkat çekti.

Bize gönderdikleri video ile Girne çarşısının halini paylaşan Girne esnafları Black Friday indirimleri olmasına karşın alış-veriş için çarşıya gelen insan sayısının bir elin parmakları kadar olmadığını söylüyorlar.

Çarşı esnafı gibi cafelerin dahi boş olduğunu söyleyen bölge esnafı "Sadece Türkiye’den gelen insanlar içki sigara alıyor. Bizim insanımız da Rum’a gidiyor bugün binler ce insan güneye akın etti" dediler.

Yer yerinden oynadı, yollar yarıldı, arabalar çatladı... Peş peşe meydana gelen 7.7 ve 7.6'lık depremle sarsılan Kahramanmaraş'ta kaydedilen bir görüntü sarsıntının büyüklüğünü gözler önüne serdi. Ortaya çıkan güvenlik kamerası görüntülerine göre deprem anında yaşanan dehşet anbean görüntülendi.