banner583
banner590
banner529
banner570

Geleneksel Kıbrıs Çocuk Oyunlarının çağdaş eğitimde kullanılması

banner476

Oyun; insanlığın başlangıcından itibaren kültürel aktarım, geleneklerin tanınması ve eğitim gibi pek çok amaca hizmet eden bir uygulama olarak varlığını sürdürmüştür.

Geleneksel Kıbrıs Çocuk Oyunlarının çağdaş eğitimde kullanılması

banner601
 
Oyun bu işlevleri günümüzde de gelecekte de sürdürecektir. Her toplumun kendine özgü veya o toplumca yaygın bir şekilde benimsenmiş geleneksel oyunlar, günümüz teknolojik gelişmelerinin tehdidi altında hızlı bir şekilde terk edilmekte bazıları ise tamamen unutulmaktadır. Ne var ki, bu tür geleneksel oyunların bazıları özel öneme sahip olup eğitimsel değerlerini yitirmiş değillerdir. Bilakis bilinçli ve iradi bir şekilde ortadan kalkmasının önlenmesi yeni nesillerin yetiştirilmesinde, çağdaş ve özellikle elektronik oyunların kazandıramadığı becerilerin elde edilmesini sağlayacaktır. Bu çalışmanın amacı geleneksel Kıbrıs çocuk oyunları içerisinde özel öneme sahip oyunların eğitimsel değerlerini ortaya koymak ve doğru kullanımına ve korunmasını ilişkin öneriler geliştirmektir. 

Geleneksel çocuk oyunları çoğunlukla bir şekilde açık havada ve bir arkadaş veya arkadaş grubu arasında oynanır. Bu bakımdan çağımızın elektronik oyunlarından bütünüyle ayrılır. Açık hava, kısıtlanmamış bir mekânda, doğal ve gerçekçi boyutlarda hareketlerle oyunların oynanmasına izin verir.  Böylece çocuk oyunun bir parçası olurken, gerçek yaşamda uygulamayı deneyimleme şansına erişmiş olur. Hareket, fiziksel gelişimi için çok önemlidir. Hareket yalnızca bedensel değil aynı zamanda bilişsel gelişimini ve ikisi arasındaki koordinasyonu da destekler. Hız, mesafe algısı, engellerle baş edebilme, problem çözme, başkalarıyla eşgüdüm sağlama, değişen koşullara uyum sağlama, özgüven, tasarım yapma, inşa etme ve benzeri yetileri geliştiren bir etkiye sahiptir. Bu tür oyunlar çocuğun yaratıcılık ve bağımsızlığını destekler. Fazla enerji birikimini boşaltır ve sakinleşmesini sağlar. Büyük kaslarını kullanarak, iç mekânda oynarken yapamadıklarını yapabilme şansını elde eder. Tüm bu kazanımlara ek olarak çocuğun sosyalleşmesi yönünde oldukça geliştiricidir. Çocuk oyuna katılmak istiyorsa, çevresi ile dengeli ve etkili bir düzeyde ilişki kurmak zorundadır. Bu çok önemli bir öğrenme sürecidir; çekingen, kaygı içeren, şiddet içeren benmerkezci davranışların, dışlanma sebebi olabileceğini çocuk özümseyerek, çevresine ve arkadaşlarında daha duyarlı bir dinamiğe sahip olur. Sosyal beceri kazanma olarak özetlenebilecek bu durum, kendisine zarar veren davranışlardan kurtulmasına yardımcı olur. Böylece fiziksel ve sosyal çevresini kendi iradesi ile kontrol altına alır (Bacanlı, 2007, Sevinç, 2004, Yörükoğlu, 1989).

GELENEKSEL OYUNLARIN DESTEKLEDİĞİ BAŞLICA GELİŞİM ALANLARI
A       Bilişsel        Benlik Gelişimi, Dil Gelişimi  Fikir üretebilme, Keşifte Bulunma, Yaratıcılık vb.      Başkalarını anlama, başkaları tarafından anlaşılma. Beden dili kullanabilme vb
B       Fiziksel       Kaba Hareket Becerileri, İnce Hareket Becerileri  Alan kullanma, mesafe, hız tanıma, Enerji Boşaltma vb.
C       Duygusal    Özgüven, Keyif Alma, Hayal Gücünü Geliştirme, Uyum Sağlama, Mutlu Hissetme, Bağımsızlık
D       Sosyal        Katılım, Paylaşım, Sırasını Bekleme, Rekabet, Kaynaşma, İşbirliği, Eşgüdüm, Empati, İletişim Kurma, Liderlik vb.    Başkalarının duygularını, isteklerini, niyetlerini dikkate alma vb.
 
1. Geleneksel Kıbrıs Oyunlarından Örnekler ve Desteklediği Gelişim Alanları
1. 1. Andrez
Dikkat ve düşünce isteyen bir oyundur. Daha fazla yetişkin çocuklar arasında ve iki kişi tarafından oynanır. Yere veya düz bir yüzeye içiçe iki kare çizilir. Bu kareler açı ve kenar ortaylarından geçecek şekilde dört doğru ile kesilir. Farklı renklerde altışar taş alınır. Bir birisi bir öbürü olmak üzere gelişigüzel yerleştirilir. Bu yerleştirmeye “Konmak” ta bir olunur. Bu iş tamam olunca sıra hamle yapmaya gelir. Bir o bir öbürü hamleler yaparlar. Kim taslarını aynı çizgi üzerindeki aralıksız kesişme noktalarına götürürse “andrez” der ve o turu kazanmış olur. Beş turu kazanan taraf oyunda galip sayılır.  Andrez oyununun ikinci şekli dokuzar taşlı oynanan türüdür. İki kişi ile oynanır. Her oyuncu diğerinden önce herhangi bir sıradaki “üçlü kapı’yı” tutmaya çalışır. Üçtaşını bir araya dizebilen diğerinin taşlarından üçlü olmayanlardan bir taş alır. Oyun böylece devam eder. Taraflardan birisinin beş taşı kalınca öteki taraf oyunu kazanmış olur(Yorgancıoğlu, 1997).


1.1.   1. Oyunun kazandırdığı beceriler:
A       Bilişsel        Geometrik çizim, üç boyutlu düşünme ile birlikte çocukta alan duygusunu geliştirmekte ve güçlendirmektedir.
 
B       Fiziksel       El ve ayakların kullanılması ile ilgili,  tutma, kavrama, yazma, çizme, kesme gibi ince motor becerilerinin gelişimini etkiler.
 
C       Duygusal    Çocuk bu oyunlar aracılığıyla, eğlenmenin çalışmak kadar doğal bir ihtiyaç olduğunu kabul eder, eğlenmek için uygun kişileri seçer. Oyundaki problemleri çözerken yalnız başınadır ve özgürlüğün anlamını öğrenmeye başlar.  Baskı altında tutulan çocuk kendine güvensizdir, korkak ve kaygılı bir kişiliğe sahip olur. Oyunun kurallarına bağlı olmak rakibine saygı duymak disiplin kazanmasına yardımcı olur. Oyun oynarken çocuk, kendi duygularını tanıma şansı yakalar. Aynı şekilde görerek, duyarak ve sorarak rakibinin duygularını da oyun içerisinde görür. Duygularının vücudunu nasıl etkilediğini fark eder ve kendi duygularının başkaları üzerindeki etkilerini fark eder. Arkadaşlarının davranışlarının kendi duygularını nasıl etkilediğini fark eder ve öfkesini denetleyebilme yollarını oyun aracılığıyla öğrenme fırsatı yakalar. Öfkesini denetleyemediğinde oyun oynayamayacağını bu süreçte öğrenir. Çocuk oyunda rakibin beklenmedik hamlelerine karşı hızlı ve doğru karar verme, rakibin stratejisini tahmin edebilme gibi becerileri sergilemesi gerekmektedir. Bu bağımsızlık fikrini geliştirir.
D       Sosyal        Çocuk karar alma ve aldığı kararının sonuçlarını yaşaması, rekabet içerisinde kendi hakkını korumayı öğreniyor.  Toplumsal duruşunun farkına varır. Çocuk oyunda tek başına hamlelerini belirlese de mutlaka rakibi ile iletişim halindedirler. Bu da hem sözlü iletişimini ve hem de rakibin yapacağı hamlelerin neler olabileceğini hesaplayarak empati becerisini geliştirir. Oyunun gidişine göre değerlendirme yapıp oyun stratejilerini değiştirmesi liderlik becerilerini destekler. Oyunda kurallara uyma gerekliliği öz yönetim becerisi kazandırması açısından önemlidir.  Çocuklar kurallı uygulamada ve uygulatmakta karşı çok hassastır.  Bu nedenle, çocuğun, toplum kurallarına uyma becerisine sahip olma açısından bu oyunun önemli bir rolü olduğu söylenebilir.
 
banner342
banner603
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.