banner762
banner815
banner797
banner854

Protokolde neler var?

banner476

Sucuoğlu Başbakanlığındaki UBP-DP-YDP koalisyon hükümetin Türkiye ile imzaladığı İktisadi ve Mali İşbirliği Anlaşması'na göre artık birçok şey Türkiye'ye bildirilecek

banner825
Protokolde neler var?

 
Bakanlar Kurulu, 14 Nisan 2022’de Ankara'da imzalanan “2022 Yılı Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti Arasında İktisadi ve Mali İşbirliği Anlaşması"nı ve eklerini Resmi Gazete'de yayımladı ve Cumhuriyet Meclisi'nin bilgisine sunulmasına karar verdi.
Türkiye Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay ile dönemin KKTC Başbakanı Faiz Sucuoğlu’nun imzalarını taşıyan anlaşma uyarınca, KKTC mali disiplin çerçevesinde, kamu maliyesi için gelir artırıcı ve gider azaltıcı tedbir, reform ve yasaları hayata geçirerek, cari bütçe açığını Anlaşma süresince azaltmayı taahhüt ederken; Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti KKTC’ye 3 milyar 200 milyon TL'ye kadar olmak üzere Türk Lirası cinsinden hibe yardımında; 1 milyar 50 milyon TL’ye kadar da kredi yardımında bulunacak. Hibe yardımları çerçevesinde altyapı yatırım ve reel sektör projelerine toplam 2 milyar 164 milyon TL; faaliyet ödeneklerine toplam 96 milyon TL; Savunma ödeneklerine toplam 940 milyon TL destek sağlanacak. Kredi yardımları ise Kamu Sektörü (Cari Bütçe Açığına Katkı) için toplam 500 milyon TL; Kamu Sektörü (Diğer) için toplam 100 milyon TL; Reform Destekleme Ödeneği olarak da 450 milyon TL olmak üzere toplam 1 milyar 50 milyon TL 'ye kadar olmak üzere Türk Lirası cinsinden ABD Doları karşılığı olacak.
TÜRKİYE'YE BİLDİRİLECEK, DENETİM MEKANIZMASI KURULACAK
Anlaşma uyarınca KKTC mali disiplin çerçevesinde, kamu maliyesi için gelir artırıcı ve gider azaltıcı tedbir, reform ve yasaları hayata geçirerek, cari bütçe açığını Anlaşma süresince azaltmayı taahhüt etti. Türkiye’den KKTC’ye aktarılacak tüm kaynaklar, yapılan harcamalar ve yürütülen projeler, ilgili idareler tarafından Türkiye Cumhuriyeti Kıbrıs İşleri Koordinatörlüğüne bildirilecek ve Koordinatörlük tarafından kurulacak bir sistem içerisinde takip edilecek Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Teknik Heyeti tarafınca da bilgilerin karşılıklı teyidi açısından benzer bir sistem kurularak işletilecek Anlaşmanın ekinde Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti İşbirliği Çerçeve Belgesi ve takvimli eylem planı da yer alıyor.
ANLAŞMADA NELER VAR?
 Hükümetin Türkiye ile imazaladığı İktisadi ve Mali İşbirliği Anlaşması'nın tam metni şöyle: Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti, aralarındaki iktisadi ve mali işbirliğinin aşağıdaki şartlarda sürdürülmesi hususunda anlaşmışlardır. İşbu Anlaşmanın uygulama ve yürütülmesinde, iki ülke arasındaki işbirliği çerçevesini ortaya koyan amaç ve politikaların yer aldığı Ek-1 'deki "Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti İşbirliği Çerçeve Belgesi" esas alınır.
KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ'NİN TAAHHÜTLERİ
 1. İşbu Anlaşmanın eki "Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti İşbirliği Çerçeve Belgesi Eylem Planı"nda (Ek-2) yer alan reform ve eylemleri gerçekleştirmeyi, 2. Mali disiplin çerçevesinde, kamu maliyesi için gelir artırıcı ve gider azaltıcı tedbir, reform ve yasaları hayata geçirerek, cari bütçe açığını Anlaşma süresince azaltmayı taahhüt etmiştir
TÜRKİYE CUMHURİYETİ'NİN TAAHHÜTLERİ  
Anlaşmaya ekli tabloda (Ek-3) detayları verildiği üzere; 1. 3.200.000.000 TL'ye kadar olmak üzere Türk Lirası cinsinden hibe yardımında bulunmayı. Bu kapsamda; A. Altyapı Yatırım ve Reel Sektör Projelerine toplam 2.164.000.000 TL B. Faaliyet ödeneklerine toplam 96.000.000 TL C. Savunma ödeneklerine toplam 940.000.000 TL 2. 1.050.000.000 TL 'ye kadar olmak üzere Türk Lirası cinsinden ABD Doları karşılığı kredi yardımında bulunmayı. Bu kapsamda; A. Kamu Sektörü (Cari Bütçe Açığına Katkı) için toplam 500.000.000,00 TL B. Kamu Sektörü (Diğer) için toplam 100.000.000,00 TL C. Reform Destekleme Ödeneği olarak toplam 450.000.000,00-TL 3.II/l. maddesinde yer alan hibe yardımları kapsamında "Altyapı ve Reel Sektör için Mali İşbirliği Aracı (ARMA) Projeleri", "Ankara Kaynaklı Projeler" ve "Faaliyetler" ile Il/2. maddesinde yer alan kredileri "İktisadi ve Mali İşbirliği Anlaşması Usul ve Esasları" (Ek-4) çerçevesinde kullandırmayı, 4. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümetinin ihtiyaç duyacağı alanlarda kamu görevlileri aracılığı ile teknik yardım sağlamayı, aşağıdaki "III- Diğer Hususlar" başlığı altında belirlenen hususların gözetilmesi kaydıyla taahhüt etmiştir
 
SENDİKA, KAMU REFORMU, BELEDİYE...
Eylem planına göre, kamu yönetiminde reform yapılacak. KKTC’de Başbakanlık, Türkiye’de Teknik Heyet sorumluluğunda Mayısta başlayacak çalışmanın ağustosta tamamlanması hedefleniyor.
1. İdari reform başlığı altında belediyelerde nüfus sayısı, nüfus yoğunluğu, yüz ölçümü, kalkınmışlık düzeyi ve yaşama alanları göz önünde bulundurularak optimum belediye ölçeği esasına göre belediye sayısı belirlenecek ve belediyelerin yetki ve görevleri bir bütün olarak yeniden düzenlenecek. Belediyelerde iç denetim sistemi oluşturulacak, belediye meclisinin yetki ve görevleri güncellenecek ve denetim yetkisi güçlendirilecek.
 2. Din hizmetlerinin devletin bizzat asli görev ve denetim alanı içine alınarak devlet tüzel kişiliği içinde Din İşleri Başkanlığı'nın yeniden düzenlenerek din hizmetlerinin tamamında gözetim ve denetim yetkisine sahip bir şekilde din hizmetlerinin yürütülmesi sağlanacak. KKTC’de Başbakanlık, Türkiye’de Din İşleri Başkanlığı’nın sorumluluğunda yürütülecek bu çalışma mayısta başlayacak, kasımda tamamlanacak. 3. Sendikal faaliyetler dışında sendikaların kuruluş amaçlarını aşan siyasi, ideolojik faaliyette bulunmamalarına ve sendikal ayrımcılığı önlemeye yönelik mevzuat düzenlemeleri de dahil gerekli tedbirler alınacak. Mayısta tamamlanması öngörülen bu konudan, her iki ülkenin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlıkları sorumlu.
4. TC Teknik Heyeti ve Cumhuriyet Meclisi sorumluluğunda haziran ayına kadar, yasama faaliyetlerinin etkinliğini arttırmak üzere Cumhuriyet Meclisi Genel Kurulunun işleyişini daha verimli hale getirecek toplantı ve karar alma süreçleri de dahil iyileştirici düzenlemeler yapılacak.
5. Toplantı ve gösteri yürüyüşü yapma hakkının kullanımına ilişkin kurallar ile bu hakların kullanımının aşımı suretiyle özel kişi ve/veya kamuya ait mallara verilen zararın tazmini düzenleme altına alınacak. Bu konudan her iki ülkenin İçişleri Bakanlıkları sorumlu kılındı.
6. Türkiye’de Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı; KKTC’de Başbakanlık ve Maliye Bakanlığı sorumluluğunda kamu personel rejimi ve emeklilik sisteminin gözden geçirilerek, analizler çerçevesinde gerekli mevzuat düzenlemeleri yapılacak.
7. KIB-TEK’in mali yapısı güçlendirilecek şekilde yeniden yapılandırılacak. Bu hedeften Türkiye’de Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, KKTC’de Maliye Bakanlığı sorumlu.
8. Yıl sonuna kadar yapılacak düzenlemeyle tüm işletmeler ödeme kaydedici cihaz kullanmak zorunda olacak.
9. TC Teknik Heyeti ve KKTC Başbakanlığı sorumluluğunda, Basın ilan Kurumu’nun tecrübe ve bilgi birikimi KKTC'ye aktarılacak ve medya destek sistemi de dahil olmak üzere basın mevzuatı güncellenerek güçlendirilecek.
 
 
 
Ekonomik Protokol’de diğer eylem planları:
 
Toplu iş sözleşmeleri süre bitiminden sonra otomatik olarak uzamayacak şekilde yeniden düzenlenecek.
Tüm maaş ödemelerinden vergi ve primlerin tahsil edilmesi sağlanacak.
Kasıma kadar Maraş'ın günlük kullanıma hazır hale getirilmesi için gerekli tüm altyapı ve imar işleriyle diğer hizmetler tamamlanacak.
KKTC’nin kendine özgü dikkate alınarak iki ülke sigortacılık mevzuatının birbiriyle uyumu sağlanacak. Milli para olan Türk Lirası’nın ve milli ödeme sistemlerinin kullanımı yaygınlaştırılacak.
 Temassız kart kullanımı KKTC’de yaygınlaştırılacak.
Mülkiyet edinilmesindeki kısıtlamalar azaltılacak.
TC yurttaşlarının KKTC’de gayrimenkul edinimindeki sınırlamalar yatırımı kolaylaştıracak şekilde iyileştirilecek.
Teknoparklar kurulacak.
 E-ticaret alanında iş birliği yapılacak.
Kayıt dışı istihdamla mücadele planı hazırlanacak.
Turizmde istatistik sistemi kurulumuna destek verilecek.
KKTC elektrik sektörü yeniden yapılandırılacak; üretim iletim dağıtım ağı iyileştirilecek.
Ülkenin maden potansiyelinin değerlendirilmesi ve ekonomiye kazandırılması amacıyla KKTC Jeokimya ve Agrega Kaynak Planlama Projesi ve Bakır Madenciliği Çalışması benzeri projeler gerçekleştirilecek.
KKTC'nin ihtiyaç duyduğu liman altyapıları ile ilgili yürütülecek çalışmalara katkı sağlanacak.
KKTC Kültür Varlıkları Envanteri Projesi tamamlanacak.
 Türkiye ile KKTC arasında mobil iletişimin kesintisiz ve ekonomik sürdürülmesine ilişkin sürdürülmesine ilişkin düzenlemeler yapılması hedefiyle ilgili firmalar nezdinde tarife ücretleri üzerinden düzenleme yapılarak farkın kaldırılması sağlanacak.
 KKTC ile yürütülen e-devlet ve dijital dönüşüm projelerine ilişkin süreç hızlandırılacak, iş birliği arıtılarak devam ettirilecek.
İki ülke arasında ortak tarih, kültür ve din bağlarından güç alarak mevcut dini hizmetlerin geliştirilmesi hedefiyle Din İşleri Başkanlığı’nın kurumsallaşması noktasında destek sağlanacak.  
Din hizmetlerinin kurumsal bir çerçevede, tek çatı altında, devlet tüzel kişiliği içerisinde daha etkin bir biçimde verilmesi sağlanacak.
Yeni Girne Hastanesi’nin Ocak 2023’e kadar tamamlanmasının ardından donanım desteği verilecek; 500 yataklı yeni Lefkoşa Hastanesi Ocak 2024’e kadar yapılacak.
KKTC’de yapı denetim sistemi geliştirilecek.
 Cumhurbaşkanlığı ve Cumhuriyet Meclisi hizmet binaları yapımına yönelik iş birliğine devam edilecek.
 
 
Sosyal kalkınmaya mali destek
 
 Türkiye Cumhuriyeti ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti arasında, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin iktisadi, idari, mali ve sosyal kalkınmasına katkı sağlamak amacıyla şu politika alanlarındaki kredi ve hibe nitelikli yardımları uygulamak hususunda mutabık kalındı:
 “a) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti kamu bünyesindeki kurum ve kuruluşların kurumsal kapasitelerinin geliştirilmesi,
 b) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti bütçe açığının giderilmesi,
 c) Savunma sektörünün sürdürülebilirliğinin sağlanması,
 d) Ekonomi, sanayi ve ticaretin geliştirilmesi,
 e) Çevre, kültür ve turizmin korunması ve geliştirilmesi,
f) Sivil toplumun desteklenmesi,
g) İstihdam, sağlık, sosyal politikalar, eğitim, yükseköğretim ve insan kaynaklarının geliştirilmesi,
 h) Ulaştırma ve enerji altyapısının geliştirilmesi,
 i) Tarım ve kırsal kalkınmanın geliştirilmesi, j) İstatistik, bilişim ve teknoloji altyapısının geliştirilmesi.”
 
 
 
Protokolde dövizin terk edilmesinden söz ediliyor
 
Türk Lirası’nın astronomik oranlı değer kayıplarına rağmen KKTC-TC protokolünde dövizin terk edilmesinden söz ediliyor
 
 
UBP, DP ve YDP’li başkanların ve kurmayların 23 Ocak erken genel seçimlerin arifesinde Ankara’ya yaptıkları ziyaret sonrasında “Kur Korumalı Mevduat Anavatan sayesinde KKTC’ye de gelecek” sözlerinin sadece halka verilen tutulmayacak bir seçim vaadi olduğu ortaya çıktı.
“TC-KKTC İktisadi ve Mali İşbirliği Protokolü”nün Resmi Gazete’de açıklanmasıyla “KKM” havada kaldı.
“Ekonomiyle ilgili olması” gereken protokol “Kur Korumalı Mevduatı” içermiyor. Bunun yerine Türk Lirası’nın dövizler karşısında yukarı çekilmesinden bahsediliyor ancak, bunun nasıl ve ne şekilde yapılacağı protokolde yer almıyor.
Ülkede halen bankalardaki mevduatın yaklaşık %78’i döviz cinsi hesaplardan tutulurken, kullandırılan kredilerin ise yaklaşık %88’i döviz cinsinden verildi.  
KKM YOK AMA TL’Yİ UÇURALIM…
Protokolde “Milli para olan Türk Lirası’nın ve milli ödeme sistemlerinin kullanılması yaygınlaştırılacak, döviz kullanımı azaltılacak” denirken, ülkede Euro’ya endeksli muhasebe sistemi veya istikrarlı bir para birimine geçişin önü de kapatılıyor. Ancak, Türkiye’de Türk Lirası’nı cazip hale getirmek için KKM uygulamasına gidilirken, Kuzey Kıbrıs halkı için bu düşünülmedi.
Ayrıca, KKTC’de TL’nin değerine etki edebilecek ne politik ne de finansal herhangi bir enstrüman bulunmuyor. Başka deyişle, Türkiye’deki politikalardan etkilenen TL’nin değer kayıpları, KKTC’ye daha büyük oranlı yansıyor. Bu gerçekler yaşanırken, “Milli paranın” dövizlerin önüne nasıl geçirileceği ve döviz kullanımının nasıl azaltılacağı, ekonomi ve finans çevrelerinde merak konusu oldu.
4,2 MİLYAR TL İÇİN BİR DİZİ ŞART… 
Öte yandan, “İktisadi ve Mali İş Birliği Anlaşması” diye anılan protokol toplamda 4 milyar 250 Milyon TL tutarında hibe ve kredi içeriyor. Hibeler toplamı 3,2 milyar TL, krediler toplamı da 1 milyar 50 milyon TL olarak öne çıkıyor.
KKTC bütçesinin bu sene en az 4,5 milyar TL açık vermesi ön görülürken, protokolde bütçe açığı ve diğer kamu harcamaları için ayrılan kaynak 1 milyar 50 milyon TL. Cari bütçeye yapılacak katkı 500 milyon TL’de kalıyor. 450 milyon TL ise reform destek ödeneği olarak ön görülüyor, “reform” adıyla protokole giren uygulamalar yapılmadığı takdirde, kaynak akışı da gerçekleşmeyecek. Protokolün sadece 2022 yılını kapsaması da ayrıca dikkat çekici bir başka unsur olarak görülüyor. 
 
 
 
 
Kamuya istihdam için Büyükelçiliğe başvurulacak
 
Ankara’da 14 Nisan günü dönemin Başbakanı Faiz Sucuoğlu ile TC Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay tarafından imzalanan “TC-KKTC İktisadi ve Mali İşbirliği Protokolü” nihayet 36 gün sonra ortaya gün ışığına çıktı.
Bu süreçte KKTC’de iki kez Bakanlar Kurulu değişti, protokole imzayı koyan Başbakan Faiz Sucuoğlu koltuğunu kaybetti.
Protokolün Cuma akşamı Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte tartışmalar da başladı. İlk tahlilde çok ciddi değişimleri içerdiği dikkati çeken protokolün ekonomi kadar, siyasal ve sosyal düzenlemeyi de içerdiği görülüyor.
İlk dikkat çekici unsurlar kamuya istihdam politikalarının değiştirilmesi, emeklilik haklarına ve sendikal haklara müdahale dikkati çekiyor. Bir diğer ilginç nokta ise kamuya istihdamın, “TC Lefkoşa Büyükelçiliği’ne başvurulacak, oradan da TC Kıbrıs İşleri Koordinatörlüğü’ne sorulacak” olması.
 
 
banner342
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.